Special
vr vrijdag

Vr Vrijdag: Hoe ver zijn we van een neurale vr-interface?

Reisdoel: het menselijke brein

Geschreven door Harry Hol op
In deze tweewekelijkse rubriek gaat Gamer.nl dieper in op virtual reality, de beste games, de controverses en vooral waarom het je zou moeten interesseren. In deze aflevering van Vr Vrijdag: beter dan echt.

Aan het begin van de roman Neuromancer is hoofdpersoon Case aan lager wal geraakt. Hij is zo goed als nutteloos in de overbevolkte, vervuilde, door multinationals geregeerde wereld. Zijn neurale interface is doorgebrand, wat betekent dat hij geen contact meer kan maken met Cyberspace. In William Gibsons baanbrekende roman maken we namelijk geen verbinding met internet via een beeldscherm of een vr-bril. In plaats daarvan heeft ieder die dat wil een plug in zijn ruggengraat laten zetten, waarmee computers rechtstreeks verbinding maken met het zenuwstelsel van de gebruiker. Vanaf het moment dat die verbinding er is, ervaart de gebruiker een virtuele wereld net zoals hij de echte zou ervaren.

Het is al heel lang de heilige graal van virtual reality: een verbinding tussen mens en machine die ons brein 100% om de tuin leidt. In theorie geeft een neurale verbinding namelijk een perfecte illusie, omdat wat wij als echt ervaren, niets anders is dan informatie die door het brein wordt geïnterpreteerd. Wanneer je je teen stoot, is dat gevoel niets anders dan informatie die van je teen via de zenuwbanen naar het brein reist, en daar een reactie veroorzaakt. Dat wij dat als ‘pijn’ ervaren, heeft te maken met hoe onze hersenen geprogrammeerd zijn. Het zou zomaar een andere sensatie kunnen zijn, zoals we zien in zeldzame situaties waarbij de signalen van onze zintuigen op een heel andere manier worden verwerkt dan ‘gebruikelijk’.

neuromancer

Proef de regenboog!

Zo bestaat er iets dat ‘synesthesie’ heet. Je zou het een aandoening kunnen noemen, maar voor veel mensen die het hebben is het helemaal geen vervelende ervaring. Synesthesie betekent dat je brein zintuiglijke ervaringen ‘door elkaar husselt’. Als je naar muziek luistert, zie je opeens ook allemaal kleuren voor je ogen. Ook zijn er mensen die bepaalde kleuren horen wanneer ze er naar kijken, of zelfs smaken proeven bij het zien van een kleur. Wat synesthesie in elk geval aantoont, is dat het helemaal niet zo voor de hand ligt dat wat onze zenuwen aan informatie verzamelen een soort absolute weergave van de werkelijkheid is. Data reist van onze zintuigen via de zenuwen naar het brein, en daar doet onze grijze massa dan van alles mee wat wij als de werkelijkheid ervaren.

Het is dan een kleine stap om in te zien dat onze zenuwbanen eigenlijk niets anders zijn dan bedrading die van alle uithoeken van ons lijf samenkomt in één punt. Wat nu als we die informatie op de een of andere manier kunnen onderscheppen en data rechtstreeks naar het brein kunnen sturen, die helemaal los staat van wat onze zintuigen waarnemen? In zo’n geval zou het brein niet weten dat de data ‘fout’ is. Die weet alleen dat er data binnenkomt waar wat mee gedaan moet worden. Vergelijk het met een beveiligingscamera in een film over een museuminbraak, waar de overvallers de lijn van de camera aftappen en in plaats van het live beeld een opname laten zien aan de nietsvermoedende bewaker.

rainbow

Ja, jij…

Als zo’n verbinding perfect is, is het opeens mogelijk om een ervaring te simuleren die absoluut niet van de werkelijkheid is te onderscheiden. Je zou zomaar in een laboratorium op een harde metalen tafel kunnen liggen, terwijl je brein dankzij de aangeleverde data er van overtuigd is dat je lekker in je zwembroek over een tropisch strand wandelt, of boodschappen doet bij de Albert Heijn, of in de trein op je mobieltje een artikel over vr leest. Ja, ik heb het over jou, treinreiziger. Ik heb de Matrix gehackt om je via deze tekst te vertellen dat je wereld een leugen is. Kijk in je broekzak. Daar vind je twee pillen, een rode en een…

Ergens hoop ik dat er nu iemand in de trein zit die toch even schrok. Maar goed, verder met het onderwerp.

Het probleem met deze theorie is dat het op dit moment nog heel ver buiten onze technische mogelijkheden ligt. We weten nog veel te weinig van het brein en zijn nauwelijks in staat om informatie in een brein te interpreteren, laat staan dat we er overtuigende informatie naartoe kunnen sturen via een draadje.

Een perfecte illusie van een leven dat objectief op alle fronten beter is dan de ‘gewone’ werkelijkheid is onweerstaanbaar

BCI

Daar wordt overigens wel aan gewerkt. Over de hele wereld zijn projecten gaande die zich bezighouden met de zogenaamde BCI, de Brain Connected Interface. Voor het uitlezen van het brein zijn al een aantal kleine stappen gemaakt. Het is nu al mogelijk om veranderingen in de elektrische signalen van de hersenen op te vangen en deze via een computer te interpreteren. Onderzoekers passen dit bijvoorbeeld toe bij nieuwe manieren om prothesen aan te sturen, zodat iemand zijn mechanische hand met zijn gedachten kan besturen.

Helaas zijn we nog lang niet zo ver dat we echt de verbinding tussen brein en arm kunnen nabootsen. Wat de huidige technologie in feite doet, is gedachtepatronen van een brein lezen waar heel veel data inzit, om vervolgens daar grove patronen uit te destilleren, die omgezet worden in commando’s. Je kan dit vergelijken met een microfoon buiten een voetbalstadion. Die kan aan de reacties van het publiek horen of er gescoord wordt, of dat een bal er nét naast ging, maar kan niet de individuele gesprekken van de supporters op de tribunes onderscheiden.

Dat uitlezen van hersenpatronen wordt echter wel steeds beter, en er lijkt geen reden om aan te nemen dat het onmogelijk is om uiteindelijk zelfs individuele gedachten op te pikken en te interpreteren. Daar zijn we echter nog lang niet.

Maar nu de andere kant op: de data van buiten die het brein in moet om ons te doen geloven dat we op dit moment op een stoel zitten in de huiskamer terwijl buiten een auto voorbij rijdt en een van je huisgenoten hoest. Die perfecte illusie dus, die eerst in een computer gesimuleerd wordt en vervolgens via een draadje je brein in gaat. Kan dat?

neuralink

Letters

Nu zeker nog niet. Er wordt druk gewerkt aan dit soort verbindingen, maar die zijn nog op een heel primitief niveau. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt aan ‘bionische ogen’, die visuele informatie via de optische zenuw naar het brein sturen. Op het moment van schrijven is het mogelijk voor blinden met zo’n implantaat om licht en donker waar te nemen en in een aantal uitzonderlijke gevallen is het gelukt om de patiënt individuele letters te laten herkennen. Dit is echter nog lang geen volledig zicht en dus ook nog absoluut geen aanwijzing dat we heel snel een virtuele wereld in ons brein kunnen ervaren. Laat staan dat al onze andere zintuiglijke informatie (tast, reuk, smaak, proprioceptie, evenwicht, thermoceptie en al die andere zintuigen) begrepen en ‘gehackt’ kunnen worden.

Daar wordt wel druk aan gewerkt. Tech-rijkaard Elon Musk heeft hiervoor zelfs een speciaal bedrijf opgericht, genaamd Neuralink. Musks bedrijf heeft onder andere een speciaal systeem ontwikkeld waarmee heel dunne draden contact kunnen maken met het brein van ratten. Uiteindelijk moet een versie van deze technologie leiden tot die ideale computergestuurde nieuwe werkelijkheid.

De vraag is echter wel of dit iets is wat we ook werkelijk willen. Een perfecte illusie van een leven dat objectief op alle fronten beter is dan de ‘gewone’ werkelijkheid is onweerstaanbaar. Wie wil er nou ’s ochtends in de kou op de bus wachten om in een fabriek te werken, als hij via een implantaat letterlijk Bruce Wayne kan zijn en als miljardair boeven kan vangen, of ruimtereiziger zijn, of zelfs (al is dat wel erg hoog gegrepen) schrijver voor Gamer.nl!

Wie eenmaal zo’n paradijs betreedt, wil daar zeer waarschijnlijk nooit meer uit.

Lees ook eerdere edities van Vr Vrijdag:

Dit artikel delen:

Lees meer

Epic Games Store krijgt cloud saves The Witcher 3-mod verandert Geralt in acteur Henry Cavill
7

Reacties op: Vr Vrijdag: Hoe ver zijn we van een neurale vr-interface?

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • Martijn_M

    • 16 augustus 2019 11:01
    SF in realiteit, gebaseerd op verhalen:

    "The Net" - Helaas al aardig actueel
    "Terminator" - Drones die op mensen kunnen jagen zijn er al, nu de AI nog op hol laten slaan…
    "Neuromancer" kruisen met "Terminator" - "Matrix"… Een fijne toekomst alvast…

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Robert-Frans

    • 16 augustus 2019 11:05
    Interessante vraag is of dit moreel ook wel juist is. Als VR echt zo vervolmaakt zou worden dat je een soort Matrix-situatie kan ontwikkelen, dan koppel je in feite de geest/ziel los van het lichaam. De mens doet dan van alles, buiten diens lichaam om, die dan enkel zou stilliggen en virtuele prikkels ontvangen.
    Ik denk dat je wel een vrij cynisch en incompleet mensbeeld moet hebben om daar nu echt op te zitten wachten; alsof het lichaam minderwaardig aan de geest zou zijn en beiden niet deel zouden uitmaken van de ene, ondeelbare menselijke natuur.
    Het raakt ook aan de discussie over het transhumanisme: mag je technologie enkel gebruiken om mensen te genezen en ziekten te voorkomen, of mag je het ook gebruiken om mensen te verbeteren, de menselijke natuur aan te passen naar onze wil en (politieke/militaire) doeleinden?

    Het is dan ook zomaar mogelijk dat onze hersenen zo'n extreem realistische VR-simulatie uiteindelijk toch niet zullen accepteren, het nooit als werkelijkheid zullen ervaren.
    In The Matrix wordt al gesuggereerd dat onze hersenen een perfecte droomwereld uiteindelijk zullen verwerpen, omdat de mens zich zou identificeren met het lijden en de vrije keuze (of de illusie ervan) nodig heeft om zich werkelijk als mens te ontwikkelen. Dus ook de keuze voor het kwaad.
    De machines daar moesten uiteindelijk een gewone, realistische mensenwereld creëren om de mensen in de capsules te houden. En tja, dan kun je als gewoon mens in deze gewone wereld net zo goed het gewone leven blijven leiden.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • clandestine666

    • 16 augustus 2019 11:21
    Interessant artikel! Deed me gelijk aan de oude mottenballenfilm Existenz denken. Leuk dat je ook synesthesie aanhaalt, ik maak al bijna m'n hele leven muziek en heb tijdens het creëren ervan soms ook dat bepaalde passages of nummers 'blauw' zijn, en een andere bijvoorbeeld 'geel'.

    Wat (VR)gaming betreft hoop ik wel dat het 'skills' gedeelte een belangrijke factor blijft, wat is er nou leuk aan je auto over de finishlijn te 'denken'.. Zou wat zijn als in 2040 E-sports E-denksport is geworden. :)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • HunterSeeker

    • 16 augustus 2019 12:19
    in anime's is het 1 van mijn favo genres. Voorbeelden zijn .//hack, Sword Art Online, Grimgar, Log Horizon. In de meeste series komen de spelers vast te zitten en is er een kans dat doodgaan in de game resulteert in dood gaan, of verliezen van geheugen in het echt.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Martijn_M

    • 16 augustus 2019 16:07
    @HunterSeeker Die uitkomst is ook heel reëel. Als de hersenen die situatie als "echt" ervaren zal de response ook evenredig zijn. Je enige verweer daar tegen is het wegnemen van doodsangst, of de herinnering verwijderen voor dat de hersenen er op kunnen reageren.
    In dat laatste geval verliezen de games hun nut compleet.
    In het eerste geval krijg je een rare wereld waar mensen het oorzaak-gevolg concept gaan ontkennen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • 004

    • 17 augustus 2019 00:47
    Onze hersenen verwerken externe prikkels waaruit gezamelijk onze realiteit wordt gevormd. In enige zin is ons leven een grote trip. In theorie zou een simulatie in je hoofd mogelijk moeten zijn, in werkelijkheid bijzonder complex. De huidige technologie en kennis over de hersenen die voor de mainstream beschikbaar is staat allemaal in de kinderschoenen en ik denk dat het nog lang zal duren indien zo`n vorm van simulatie al bereikt zal worden.

    Het activeren van bepaalde neuronen (hersencellen) in de hersenen zoals in bijv. de matrix lijkt me erg complex waarbij de juiste cellen in de juiste volgorde met de juiste energiesterkte zullen moeten worden geactiveerd. Ondanks dat onze hersenen op oppervlakkig niveau gelijk functioneren zijn elke hersenen anders met andere neurale banen/netwerken wat het niet makkelijker zal maken.

    Ondanks dat zo`n vorm van immersie me fantastisch lijkt is heeft het echte leven hoge prioriteit boven vr. Ook zonder dit soort vr zijn er genoeg mensen die de weg naar wat de meeste mensen een gelukkig, vervullend en constructief leven kwijt raken waarin we het elkaar niet altijd makkelijker maken om dit te bereiken. In short, meer mensen zouden moeten bouwen om onze realiteit te verbeteren voor zichzelf en elkaar.

    Tenzij mensen leren te kiezen tussen gezond/verstandig en leuk op het juiste moment in de juiste mate zal dit soort technologie denk ik gevaarlijk zijn alleen hoeven we ons denk ik daar voorlopig geen zorgen om te maken.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Martijn_M

    • 17 augustus 2019 12:15
    @004 Om het voor ieder individu op maat te krijgen is inderdaad erg complex. Vergelijk het maar met hoe lang je zelf nodig hebt om de controls van een gecompliceerde nieuwe game aan te leren.

    Zonder hulp van AI zal dat ook nooit gaan lukken om het zo echt te maken. Ook met AI heeft dat tijd nodig, maar de ontwikkeling van kind tot volwassene ook. Ik denk dat zodra de AI dit kan hanteren de stap naar een mogelijke "Matrix" een reële mogelijkheid is om dat de AI vanaf geboorte gekoppeld kan worden: De AI kan die ontwikkeling met gemak real-time volgen of aanpassen.

    Het is een van de zaken die ik nooit hoop mee te mogen maken. Wat mij betreft zijn er zaken die SF mogen blijven. De mogelijkheden van deze technologie zijn groter dan die van atoom kracht. En ook evenredig gevaarlijker bij misbruik.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.