De vroege ochtendzon straalt bleekjes door het raam. De verroeste spijlen slaan een schaduw op de vloer van het kleine kantoortje. In dit kantoortje staat Niko Bellic, de Oost-Europese immigrant die zwichtte voor de mooie verhalen van zijn neef Roman en naar Amerika vertrok. De realiteit van Romans bestaan staat echter in schril contrast met de gouden bergen die hij bij elkaar loog tegen Niko. Het kantoortje waarin Niko zich bevindt is van de bescheiden taxistandplaats van zijn neef Roman, gelegen in de arme wijk Broker. Niko loopt naar buiten, de straat op. Welkom in Liberty City, het Liberty City van Grand Theft Auto IV waarin alles anders is dan eerst. De dag is woensdag 9 mei, de plaats is Londen. De pers is uitgenodigd in het kantoor van Rockstar London om daar een allereerste blik te werpen op Grand Theft Auto IV. Na een voorspoedige reis met vliegtuig en taxi betreden we één van de weinige plekken ter wereld waar een speelbare versie van Grand Theft Auto IV wordt bewaard. Dat Rockstar Games een ietwat alternatieve studio is, konden we wel vermoeden door Grand Theft Auto en Manhunt, en dat beeld wordt meteen bevestigd bij binnenkomst. Op de mat staat 'Not Welcome' en de lamp die in de wachtruimte staat heeft zeker een speciaal design. De steel van de lamp heeft de vorm van een gouden M-16 geweer en de lamp doe je aan door de trekker over te halen. Maar we zijn natuurlijk niet naar Rockstar gekomen om matten of lampen te bekijken. Grand Theft Auto IV, dat is waar het omgaat. Zo ongeveer de hele wereld, op enkele politici na, zit te wachten op het nieuwste deel in deze geweldige reeks. De hysterie werd alleen maar groter toen de eerste trailer uitkwam. Hele sites lagen plat omdat miljoenen mensen over de hele wereld de eerste beelden wilden zien van Grand Theft Auto IV. Daarna viel menig mond open van verbazing. De sfeer, de grootsheid, de pracht: zelfs een half jaar voordat het spel uit is, is de game voor velen al dé game van het jaar. En geef de fans eens ongelijk: Grand Theft Auto heeft nog nooit teleurgesteld. Vandaar dat we vol goede moed en vooral met heel veel nieuwsgierigheid de kamer binnentraden waarin de hoogst geanticipeerde game aller tijden werd getoond. “Jongens, heel erg bedankt dat jullie vandaag gekomen zijn om jullie eerste blik te werpen op Grand Theft Auto IV.” Twee medewerkers van Rockstar zitten in een donkere kamer met daarin een gigantische High Definition televisie. We nemen plaats op een comfortabele bank pal voor de tv. Maar voordat we de wondere wereld van next-gen Liberty City te zien krijgen, horen we eerst meer over de filosofie achter de game. Voor Rockstar is het tamelijk vroeg om hun nieuwe Grand Theft Auto game te tonen. Daar zijn enkele redenen voor. Ten eerste ziet de game er in dit vroege stadium al fantastisch uit en zijn ze maar wat trots om naar buiten te treden. Ten tweede willen ze het publiek zo vroeg mogelijk enthousiast maken over het spel. Wat betreft promotie zal Rockstar een andere weg volgen dan ze met Grand Theft Auto San Andreas deden. Achteraf hadden ze het idee dat er te weinig over was voor de gamer om te ontdekken. GTA IV wordt iets eerder onthuld, maar er zullen langere periodes tussen de nieuw te onthullen informatie zitten. Bovendien wil Rockstar zo'n dertig procent van het spel achterhouden. De Rockstar-medwerker zegt schertsend dat ze bij San Andreas een jetpack en een harrier achterhielden, maar dat het zeker geen dertig procent was.

Hier gebeurde het allemaal...

Grand Theft Auto IV is geen vervolg op San Andreas. Het is veel meer een vervolg op GTA III. San Andreas ging vooral om de grootte, maar veel mensen zagen het volgens de Rockstar-medewerker als een features list: “Hoeveel stopten we in de game? Hoeveel wapens, hoeveel auto's, bla bla bla. En wij hadden daar een aandeel in door de manier van informatie presenteren.” Grand Theft Auto IV vaart een andere koers. Voor Rockstar gaat next-gen gaming niet alleen om meer van hetzelfde met een beter grafisch jasje, maar om een ervaring creëren die simpelweg niet mogelijk was op eerdere hardware. De technische specificaties van de vorige generatie consoles zorgde voor limieten aan wat mogelijk was. Maar met de nieuwe generatie consoles en de door Rockstar zelf in San Diego ontwikkelde RAGE-engine (waarop ook Table Tennis draaide) zijn veel van die limieten weggehaald. Niet alleen is er grafisch gezien veel en veel meer mogelijk, ook de betrokkenheid van de speler in de wereld gaat veel verder dan we eerder zagen: de veel natuurlijkere lichaamsbewegingen van de speler in de wereld, het detail van de autobesturing, de complexiteit van de verhaallijn en het niveau van interactie met de wereld. Deze mate van detail, precisie, accuratesse: het is iets waar Rockstar de afgelopen tien jaar van droomde en wat nu eindelijk gerealiseerd kan worden.De medewerker van Rockstar spreekt over de inspiratiebronnen achter Grand Theft Auto IV. “Normaal gesproken laten we voordat we het spel tonen een kort stukje zien met invloeden uit televisieseries en films die de game beïnvloed hebben. Dat doen we nu niet met GTA IV en daar is een reden voor. Natuurlijk zijn we door allerlei vormen van cultuur en entertainment beïnvloed maar toen we de game maakten voelden we dat we iets aan het maken waren dat echt nieuw is.” De hoofdrol in de nieuwste telg van Grand Theft Auto wordt vertolkt door Niko Bellic. Hij is een Oost-Europese immigrant die per boot arriveert in Liberty City. Hij wordt erheen gelokt door zijn neef Roman, die vertelt dat hij de Amerikaanse Droom heeft waargemaakt: geld, vrouwen en jacuzzi's in elk huis dat hij bezit. Bovendien vlucht hij weg uit zijn eigen Oost-Europese thuis. De Rockstar-medewerker: “Hij heeft een donker en moeilijk verleden en hij heeft… hij denkt dat hij zijn geschiedenis thuis achter zich heeft gelaten in zijn land.” Oei, een hint? Het zou zomaar kunnen dat Niko met zijn verleden geconfronteerd wordt in Liberty City. Hoe dan ook, zijn neef Roman is een leugenaar. Hij bezit een bescheiden taxidepot, heeft oplopende schulden en trekt een hoop ongewilde aandacht van een aantaal onaangename personen in Liberty City. In plaats van een rijke en succesvolle neef te ontmoeten op het Amerikaanse continent, heeft hij te maken met een familielid die tot zijn nek in de problemen zit. Het verhaal zal zich op een andere manier ontwikkelen dan in eerdere GTA's. Het gaat veel meer om de outsider, de immigrant die moet zien te overleven in een voor hem nieuwe wereld. Dit keer is het geen armoedzaaier die zich opwerkt tot miljonair, maar een armoedzaaier die zich opwerkt tot een wat betere armoedzaaier, een wat rijkere armoedzaaier. En dan is het tijd om Grand Theft Auto IV voor de allereerste keer ingame te zien. De medewerker van Rockstar pakt de controller van de Xbox 360 en start het spel. We zien het hoofd van Niko Bellic in beeld, die zich bevindt in een kantoortje van het taxidepot van zijn neef Roman. De ochtendzon die naar binnen straalt werpt een mooie schaduw naar binnen. In het kantoor staan stoelen, een bureau en wat rommeltjes. Op de achtergrond schalt een radio (muziek komt dus niet meer alleen uit autoradio's). Niko loopt naar buiten, de wijk Broker in. Dit is Rockstars versie van Brooklyn, een relatief arme wijk van New York. De sfeer zit er meteen goed in. De gebouwen zien er groezelig en grauw uit, de mensen kleurrijk. Het detail van de omgeving is waanzinnig. De straten liggen vol met vuil en allerlei andere frutseltjes. Er zijn meer mensen aanwezig dan in vorige GTA's en ze gedragen zich een stuk diverser. Burgers zitten op trapjes voor hun huis, een jongedame met mutsje belt met haar mobieltje, een oude dikke vent trekt met zijn lippen een sigaret uit zijn pakje en steekt deze aan. Muziek van autoradio's schalt uit passerende voertuigen. In één klap weten we wat de medewerker van Rockstar nou precies bedoelde met detail. Het Liberty City in Grand Theft Auto IV moet voelen als het huidige New York, met één belangrijk verschil: de stad heeft niet geprofiteerd van de recente economische groei. En dat is te merken in de straten. Burgers morren: “The real estate prices here are insane!” “You're so right!” Bovendien zijn er veel borden 'Te Huur' te zien in de straten van Broker. Iets anders dat opvalt zijn de Russische tekens op de gevels van een aantal zaakjes. In deze wijk huist kennelijk een aanzienlijke Oost-Europese gemeenschap. Tevens openbaren een aantal aspecten van interactiviteit zich. Betaaltelefoons op straat worden druk bezet. Bovendien is het mogelijk om geld uit de muur te trekken uit een pinautomaat. Het gevoel van een levendige stad is zoveel groter dan bij enige andere free-roaming game. Deze versie van Liberty City is dan ook echt een metropool, met ongeveer dezelfde omvang als heel San Andreas. Maar waar San Andreas vol zat met verlaten gebieden is Liberty City één volgebouwd, dichtbevolkt geheel. Niko vervolgt zijn pad. Hij loopt een trapje op om een huis binnen te gaan. Opmerkelijk is dat hij zijn voeten daadwerkelijk op de verschillende treden zet; een mooi detail. Eenmaal binnen pakt hij zijn pistool. Hoewel we nog niets weten over het mikmechanisme, zien we een vrij te bewegen richtkruis in beeld. Wederom valt het detail in het huis op. Hoe heeft Rockstar het in godsnaam voor elkaar gekregen om zo'n gedetailleerde, grote stad zonder een enkele laadtijd op een schijfje te proppen ("Je kunt de gehele game van begin tot eind uitspelen zonder ook maar een laadscherm te zien")? Niko verlaat het huis via de achterdeur en komt in een onguur steegje terecht. Zwervers staan hier om tonnen met vuur heen om zich warm te houden. Vervolgens klimt Niko in een telefoonpaal om de boel iets beter te overzien. In de verte is de verhoogde metrolijn te zien en ook de Algonquin Bridge (in het echt de Manhattan Bridge) is in beeld. Hier valt wederom de schaal op: het is werkelijk een gigantisch ding en het oogt imposant en geloofwaardig.Eenmaal uit de telefoonpaal geklommen wordt de beweging van het personage getoond. Wanneer hij een bochtje om rent zal Niko daadwerkelijk iets leunen, net zoals jij en ik dat zouden doen. Physics zullen dan ook een grote rol spelen in Grand Theft Auto IV. Zijn volgende actie is het jatten van een auto: het blijft tenslotte GTA. Schichtig kijkt Niko om zich heen, mept het autoruitje in en opent de deur. De camera is iets meer achter de auto opgesteld, zodat je verder omhoog kunt kijken. 'Verticaliteit' is dan ook een toverwoord van Rockstar, waarmee ze willen benadrukken dat Liberty City ook in de hoogte zorgvuldig opgebouwd is. De physics en de autobesturing zijn zaken die verbeterd zijn wat betreft het voertuigengedeelte in Grand Theft Auto IV. Wederom valt de magnifieke sfeer op die het spel uitstraalt. Dit is een combinatie van de prachtige belichting en het ongelooflijke detail dat de stad uitstraalt. Je voelt meteen aan de zon dat het ochtend is, net als dat je dat voelt als je vroeg uit je bed naar buiten gaat. Bovendien valt elke schaduw ultra-realistisch op de omgeving. Wanneer je auto ergens onderdoor rijdt zie je de schaduwen over het voertuig glijden en wanneer de zon doorkomt weerkaatst het achterlicht. De toon wordt verder gezet door de authentieke sfeer van Broker. De wijk ziet er groezelig uit, een beetje aftands. Bovendien is er overal leven: arbeiders zeulen met balken en laden een busje in. Niko rijdt richting de Algonquin Bridge. Een opvallend detail is dat één van de stukjes land Rotterdam Hill heet. Wij Nederlanders, stichters van New York, worden niet vergeten! Wanneer Niko onder de Algonquin Bridge door rijdt valt wederom de schaal van het geheel op. Rond een havengebied wordt de auto tot stilstand gebracht en loopt Niko naar buiten. Dokwerkers zijn druk in de weer met materialen, de grond ligt vol met stenen, planken en hekken. Niko loopt richting het water en zet zijn voet op een opening in een muurtje. Het water schittert op prachtige wijze in de zon. Hij pakt zijn mobieltje en belt een vriend van hem. In het mobieltje zijn aardig wat opties en verschillende lijsten van contactpersonen. Hij vraagt over de telefoon aan een vriend of hij naar hem toe wil komen. Dan kijkt Nico naar de andere kant van het water, naar Algonquin (Manhattan). Aan de overkant van het arme Broker ligt het zenuwcentrum van Liberty City. Tientallen wolkenkrabbers doemen op uit de mist. Zover het oog reikt staat het gebied vol met gigantische hoogbouw. En dan pas realiseer je je wat Liberty City is. Dit is geen spelletje meer, dit is één gigantische, levende wereld. Dit is een metropool in alle aspecten van zijn bestaan. Dit is de volgende generatie van het gamen. Nadat we op adem zijn gekomen na deze uitermate imposante presentatie krijgen we de gelegenheid om vragen te stellen aan de twee aanwezige medewerkers van Rockstar. Helaas, het televisiescherm gaat weer op zwart. Jammer genoeg kan er nog niet al te veel verteld worden over Grand Theft Auto IV en moeten we het doen met kleine stukjes informatie. Gamer.nl: Welke gangs zijn er? En kun je net als in San Andreas gebieden overnemen? Rockstar: “De Russische maffia zal aanwezig zijn, net als de Italiaanse. Welke gebieden in Liberty City ze bevolken en hoe het systeem werkt kan ik nog niet zeggen.” Wanneer je een missie faalt of je gaat dood, moet je dan net als in vorige GTA's weer alles opnieuw doen? “Ik moet dat op een vage manier antwoorden. Er is zeker geluisterd naar de kritieken en er zijn veranderingen aangebracht. Het moet leuk blijven en het voelt natuurlijker aan.” Is er verschil tussen de episodische content voor de Xbox 360 en de PlayStation 3? “Episodische content is tot nu toe alleen bevestigd voor de Xbox 360. We weten nog niet of er ook voor de PlayStation 3 episodische content zal worden ontwikkeld.” Doen jullie extra dingen op de PlayStation 3 door de grotere ruimte van de Blu-Rau disc? “Dat weten we nog niet. Het is een voordeel dat er meer ruimte is, maar beide systemen hebben hun voordelen en nadelen. Met de Xbox 360 hebben onze ontwikkelaars langer gewerkt en hebben ze dus meer ervaring. Maar de game wordt geweldig op beide platformen.” Komt er ook een PC-versie? “Daarover is nog niets bekend.” Hoe werken de zijmissies in Grand Theft Auto IV? “Er zullen een aantal oude dingen terugkeren en er zullen een aantal nieuwe dingen worden toegevoegd. Het zijmissie-gedeelte is groter dan ooit. Bovendien willen we de lijn tussen verhaalmissies en zijmissies vervagen. Bepaalde zijmissies kunnen consequenties hebben voor hoe de verhaallijn zich voltrekt. Men zal in ieder geval heel blij zijn met de diversiteit.” De game lijkt serieuzer te worden, is dat zo? “Grafisch gezien is de game een stuk realistischer, maar het houdt dat cartooneske jasje. Bovendien is de verhaallijn donkerder. Maar natuurlijk is er nog steeds humor en satire. Dat zal altijd zo zijn. Het gaat om de lol, het is geen donkere thriller.”Ik heb gelezen dat jullie de oorlog tegen het terrorisme ook voor satire zullen gebruiken in de game. Hoe zullen jullie dat doen? “We gaan zeker geen spot drijven met 11 september, waarbij duizenden mensen omkwamen. Maar we zeggen niet dat we geen spot gaan drijven over de mensen die de oorlog tegen het terrorisme voor hun eigen gewin gebruiken. En we weten allemaal wie dat zijn…” Dus het wordt wat politieker allemaal? “Op een grappige manier. Nogmaals, we gaan geen grappen maken over een tragische gebeurtenis. Maar er heeft altijd al politieke satire in GTA gezeten. In Vice City zat ook een politicus.” Hoe werkt het systeem met de politie? Is het nog steeds zo dat er sterren zijn die aangeven in welke mate je gezocht wordt door de politie? “Het zal omgegooid worden, het is verder ontwikkeld. Er zal nog een hele demo omheen zijn, dus je moet wachten tot je hier nogmaals bent om dat te zien.”Grand Theft Auto staat bekend om zijn fantastische soundtrack, hoe zal dat in GTA IV zijn? Zijn het vooral bekende artiesten of ook kleinere muzikanten? “Er is nog niets bevestigd, dat doen we meestal pas vlak voordat de game uitkomt. De game speelt zich in het heden af, dus er is decennia van muziek om uit te kiezen. Het kunnen bekende artiesten zijn, maar ook gewoon goede onbekende. GTA III had een fantastische soundtrack en dat waren niet alleen bekende artiesten. Maar om sommige mensen aan te trekken is het goed om er bekende muziek in zit. Wat ik je ook kan zeggen is dat het systeem van de radiostations getweakt wordt en verder wordt ontwikkeld. De muziek zal in ieder geval fantastisch zijn.” Hoe zal het aanpassen van je personage werken? Kun je naar de fitness en kleren kopen? “Je kunt niet naar de fitness. Je zult wel kleren kunnen kopen, maar het is wat minder dan in San Andreas. Je kunt je bijvoorbeeld niet vol vreten. Dat past niet bij het complexe karakter van Nico en het is technisch heel moeilijk. Bovendien vonden sommige mensen het leuk en andere niet. Het zou veel tijd kosten en de tijd kun je beter besteden aan aspecten die iedereen leuk vindt.” Kun je je vaardigheden verbeteren met zwemmen en schieten? “Je kunt in ieder geval zwemmen, maar ik kan nog niet zeggen hoe je je vaardigheden verbetert. Dat is ook nog niet zeker, veel dingen worden nog getweakt. Dat geldt voor veel dingen die je vraagt. Soms wordt er iets ingestopt en wordt het er daarna weer uitgehaald omdat het niet werkt of niet leuk is.” Hoe werkt het indoor gedeelte? Kun je in veel gebouwen? “Je kunt in meer gebouwen dan ooit, maar er moet wel een doel zijn om er binnen te kunnen, zoals een ontmoeting met anderen. Als je ergens in kunt, heeft het een doel.” Kun je in de bekende landmarks van Liberty City? “Je kunt in een aantal wolkenkrabbers. Alle iconische landmarks zitten erin: het Vrijheidsbeeld, Central Park, Times Square. Maar het is geen exacte weergave van New York. Waar er in New York bijvoorbeeld twintig huizenblokken zijn, hebben wij een derde van dat aantal. Anders zou het repetitief worden. Bovendien hebben we vier van de vijf gebieden van New York, we hebben Staten Island niet. Dat is niet nieuw qua look, qua buurten en qua gameplay. Wel hebben we delen van New Jersey.” Zullen er terugkerendere personages zijn? Er speelden zich immers al meer GTA-games in Liberty City af? “Er komt geen een oud personage terug, alles is vers. Het is een ander Liberty City, wanneer je rondwandelt zul je je dat realiseren. Het is een compleet nieuw verhaal en dus zijn er geen oude personages.” Kun je fietsen? “Ik denk het niet. Nico is een dertiger, hij zou ook niet rolschaatsen. Wel heb je motoren, boten, auto's en helikopers.” Hoe werkt het schieten? “Het is compleet veranderd en het werkt geweldig. Het is gloednieuw. Ik ga je er niets over vertellen, want je moet het zelf voelen. Ook de handgevechten zijn helemaal omgegooid.” Is de opbouw van de missies veranderd? “Een aanpassing is je telefoon. Je kunt bellen, je kunt gebeld worden, mensen komen naar je toe, jij gaat naar ze toe. Het is één van de manieren om missies te krijgen.” Kun je ook samenwerken? “Ja, er is een coöperatieve modus. Er is multiplayer en er is online multiplayer, maar we hebben nog maanden te gaan dus het is nog niet allemaal zeker.” Kun je ook met anderen samenwerken in de singleplayer, zoals met je gangleden in San Andreas? “Ik kan er niets over zeggen. Ik kan wel zeggen dat de kunstmatige intelligentie verbeterd is. Wanneer je je wapen pakt rent iedereen schreeuwend weg. Bovendien onthouden burgers je. Sommige burgers zullen je vijandige gedrag onthouden en wanneer ze je weer zullen zien zullen ze niet blij met je zijn. De manier waarop men reageert in het spel is nog niet eerder gezien in een game.” Zullen er ook vriendinnen in het spel zitten? “Ja, je kunt vriendschappen en relaties vormen met zowel mannen als vrouwen. Er is een grotere emotionele ervaring dan in eerdere GTA's. We denken dat we emoties kunnen losmaken bij spelers en dat is een belangrijk onderdeel in next-gen games. De speler moet zowel empathie hebben voor het hoofdpersonage als voor de andere personen in de wereld.” Het klinkt allemaal heel serieus, maar veel mensen willen gewoon voor de lol mensen overrijden.

“GTA gaat om het creëren van een ervaring. Je kunt doen wat je wilt. Vrouwen die het spelen doen vaak aan sight-seeing. Maar je kunt ook zijmissies doen, de verhaallijn volgen of gewoon lol trappen.” Lol trappen. Het is niet het eerste waar je aan denkt als je Grand Thet Auto IV onder ogen krijgt. Het liefst zou je deze prachtige wereld met het grootst mogelijke respect willen behandelen. De game oogt sfeervoller dan ooit tevoren. En bovenal lijkt de game beter te worden dan alle eerdere GTA's. Na het zien van slechts een fractie van wat Liberty City te bieden heeft en de filosofie achter de game gehoord te hebben, lijkt het al niet meer mis te kunnen gaan met dit spel. We hebben nu slechts de achterbuurten van een arme wijk gezien, maar hoe ongelooflijk imposant zal het niet zijn als je zelf op Times Square rondloopt. Hoe fantastisch is het uitzicht vanaf het Empire State Building? De antwoorden daarvan zijn slechts in te denken, maar de realiteit zal misschien nog mooier zijn dan de gedachte. Aan de hand van dit korte maar indrukwekkende bezoek aan Rockstar London is maar één conclusie mogelijk: Grand Theft Auto IV lijkt een nieuwe mijlpaal te worden in de gamegeschiedenis.