Gastcolumn
Lootbox

Zijn lootboxes eigenlijk een verboden kansspel?

Vanuit het perspectief van een ICT-jurist

Geschreven door Redactie Gamer.nl op
In een onlinespel iets kopen waarvan je op voorhand niet weet wat er in zit, is dat een kansspel? ICT-jurist Arnoud Engelfriet bekijkt in deze gastcolumn naar de legaliteit van het lootbox-fenomeen.

Het voelt als een rare vraag: we kopen toch al jaren verrassingsboxen of zakjes plakplaatjes, dat zijn toch ook geen kansspelen? Maar lootboxes, zoals die dingen heten, zijn toch net iets controversiëler dan een voetbalplaatje. En het maakt uit, want het organiseren van een kansspel is immers wettelijk verboden.

Lootbox

Wat zegt de Nederlandse wet?

Lootboxes zijn de laatste jaren erg populair geworden. Sommige geven je daadwerkelijk voordeel, anderen hooguit een cosmetische verbetering van je personage. Er is de nodige controverse over, onder meer omdat ze best duur kunnen zijn en je dus fors geld uit kunt geven zonder wat ervoor terug te krijgen. Of in ieder geval zonder te wéten wat je krijgt. Het is dus een gok, een lootbox kopen.

En dat is juridisch een probleem, want volgens de Wet op de kansspelen is sprake van een kansspel wanneer “de aanwijzing der winnaars geschiedt door enige kansbepaling waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed kunnen uitoefenen”. Die definitie lijkt mij prima te passen bij zo’n lootbox: je hebt nul informatie over de inhoud en nul mogelijkheid om te beïnvloeden wat voor inhoud je gaat krijgen.

Als tegenargument zou je kunnen zeggen dat je hier eerder een product koopt waarvan je niet exact weet wat je gaat krijgen. Ik moet nu denken aan mijn Panini-voetbalplaatjes vroeger, waar ik ook op voorhand niet wist wat er precies in zou zitten. Ik had nooit het idee dat ik daardoor aan een kansspel meedeed. Dan zijn er natuurlijk ook nog een hoop webwinkels met verrassingspakketten, waarvan ik ook niet zou zeggen dat het kansspelen zijn.

Dit is ook de mening van de Europese keuringsdienst (PEGI). Omdat je altijd wel iets krijgt, kun je het geen gokken noemen. Maar dat gaat wat snel: als Holland Casino alle deelnemers aan de roulette een gratis zakje pinda’s geeft, zou dat dan ook geen kansspel meer zijn?

lootbox

Oude regels voor nieuwe ontwikkelingen

Lootboxes zijn een mooi voorbeeld van hoe innovaties in de technologiewereld de wet voorbij snellen. De Wet op de kansspelen is veel ouder dan het internet, en geschreven voor de klassieke casino en fruitautomaat. Die regels toepassen op een heel nieuw model gaat dan wringen. Maar we moeten er toch iets mee.

Uiteindelijk kom je dan uit bij de réden om iets een kansspel te noemen. Dat zit hem in het psychologische aspect dat verslaving uitlokt. Meestal levert een box weinig relevants op, maar je kúnt heel veel mazzel hebben en wat moois scoren. Het is dat effect – onder psychologen bekend als het Skinner Box-effect – dat ervoor zorgt dat je lootboxes blijft kopen.

Dat effect is ook precies wat ervoor zorgt dat je verslaafd raakt. En als je dan óók nog eens geen invloed kunt uitoefenen op de uitkomst (wat je normaal bij een game wel kunt), dan wordt het wel een erg makkelijke manier om iemand zijn geld uit de zakken te kloppen.

Lootbox

Het lastige is alleen: het vóelt niet echt als een kansspel, maar als een gewoon game-element — net als dat het soort van mazzel is of er een monster achter die ene deur staat, of een van de vele andere dingen die je in een game kunnen overkomen. Natuurlijk is de factor betaling hier anders, maar ik twijfel erg of dat nu uitmaakt. Voor mij zou van belang zijn of de lootboxes het belangrijkste zijn in de game, en dat is meestal niet het geval. Daarom vind ik het anders dan bijvoorbeeld een onlinepokerspel of roulette, waarvan je eerder kunt zeggen dat het gokken is. Het is per slot van rekening de hoofdactiviteit in het spel.

Ik neig er dus naar om dit géén kansspel te noemen, in ieder geval niet als elke lootbox je iets van waarde oplevert. Dan ben je nooit echt je geld kwijt maar is het hooguit meer of minder een verrassing wat je koopt. Dat zie ik nog wel als legitiem in een spel, waar immers ook op willekeurige momenten dingen kunnen gebeuren die het spel verrassend beïnvloeden.

Arnoud Engelfriet is ICT-jurist en partner bij adviesbureau ICTRecht, daarnaast blogt hij elke werkdag over internetrecht op blog.iusmentis.com.

Dit artikel delen:

Lees meer

South Park: The Fractured but Whole gratis te proberen op PS4 en Xbox One VVVVVV volgende maand naar de Switch
22

Reacties op: Zijn lootboxes eigenlijk een verboden kansspel?

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • Akira

    • 17 november 2017 17:43
    Dit punt hoor ik vaker voorbij komen. Ben er zelf nog niet helemaal uit hoe ik hierover denk. Wat ik wel vind is dat als de een een soort gokken is (battlefront 2) dan de ander ook (Overwatch). Ik vind het best hypocriet als er gezegd wordt dat het bij OW niet erg is omdat het alleen maar skins zijn. Lootbox is een lootbox, beide een soort kansspel. Fifa hoort daar ook zeker bij!

    Maar waar stop je dan? Vallen de pakketjes met Pokemon/voetbal kaartjes daar dan ook bij? Ja je weet dat er kaartjes in zitten, maar welke en wat voor waarde ze hebben is een kansspel.
    Bij de lootboxes weet je ook wat je ongeveer kan verwachten.
    Het is een lastig vraagstuk, maar wel heel goed dat hier nou naar gekeken wordt.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Deweb

    • 21 november 2017 21:13
    Eigenlijk is het gezien het vergelijkbare punt van plakplaatjes e.d. eigenlijk wel vreemd dat de wet hierop achterloopt. Dat soort producten bestaan immers al behoorlijk lang.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.