Ontwikkelaar Naughty Dog gooit het, na drie bijzonder sterke delen in de Jak reeks, over een heel andere boeg. Waren de eerste drie games nog voornamelijk platformgames in hart en nieren, met Jak X kiest de ontwikkelaar ervoor om Jak en kornuiten deel te laten nemen aan gevaarlijke races. Kenners zullen ongetwijfeld weten dat Naughty Dog al eens eerder op de race tour is geweest met Crash Team Racing op de PS1. Toen gebaseerd op de Crash Bandicoot franchise, welke een tijdje daarna verkocht werd aan Vivendi Universal. Of Jak & Daxter datzelfde lot beschoren is, weten we nog niet. Laten we in elk geval eerst maar eens kijken wat deze nieuwe racer in z'n mars heeft.

Ondanks de grote overeenkomsten tussen het verloop van de Crash en Jak franchises, valt Jak X op gamegebied zeker niet te vergelijken met Crash Team Racing. In de eerste plaats verschilt de gameplay nogal en daarnaast is de toon van het verhaal ook een stuk duisterder dan in Crash Team Racing. Het belangrijkste verschil is dat er in Jak X niet in simpele karts gereden wordt, maar in grote vierwiel aangedreven buggy's, die voorzien zijn van het nodige wapentuig en andere technische snufjes. Meer een soort futuristische Burnout of Need for Speed met wapens dus.

De hoofdmode van Jak X is de Adventure mode die begint wanneer Jak, Daxter en hun vrienden naar Kras City worden gelokt. Daar worden ze vervolgens vergiftigd. Het brein achter deze list is de in Jak 3 permanent uitgeschakelde slechterik Krew. Jak en kornuiten krijgen te horen dat het vergif een jaar incubatietijd heeft en dat Jak en zijn vrienden hierna zullen sterven, tenzij ze meedoen aan het Grand Championship Combat Racing toernooi. Dit is een erg populaire racesport onder miljoenen fans. Om het tegengif te verkrijgen, zullen ze uiteindelijk als winnaar uit de Grand Championship moeten komen. Het verhaal wordt tussen de races door uit de doeken gedaan door verschillende cutscenes waarin Daxter weer ouderwets hilarisch is.

De Adventure mode is niet alleen bedoeld om een verhaal te vertellen, maar ook om verschillende bonussen vrij te spelen waaronder nieuwe wagens, uiterlijke upgrades en performance upgrades. Het upgraden van je wagen heeft wel wat weg van een recente Need for Speed. Je kunt allerhande bumpers en spoilers aan je wagen bevestigen en zelfs een ander verflaagje nemen. Dit geeft de game net even wat meer diepgang en personalisatie en dat is nooit verkeerd.

De besturing van de wagens is vrij simpel. Je geeft gas, je stuurt en je remt. Verder heb je nog een knop voor de boost en je hebt twee knoppen voor de wapens. Eén van deze knoppen is voor wapens die je naar voren kunt schieten, terwijl de andere knop voor wapens bedoeld is die je achteruit kunt schieten. De achterwaarts gerichte wapens zijn vooral handig om bijvoorbeeld raketten, die door je tegenstander afgevuurd worden, uit te schakelen. Tijdens de races kun je verschillende powerups verkrijgen in de vorm van de bekende orbs. Deze komen in vier verschillende kleuren: de groene zorgen ervoor dat je wagen gerepareerd wordt, de blauwe zijn nodig om turbo's te gebruiken, de rode zijn voor achterwaartse wapens en de gele zijn voor het gebruik van voorwaarts gerichte wapens. Het is zeker verstandig om zoveel mogelijk van die orbs op te pikken tijdens het racen.

De racemodes in Jak X bestaan uit Circuit Race, Turbo Dash, Death Race, Time Trial, Deathmatch, Sport Hunt, Capture, Artifact Race, Assassin, Freeze Rally en Rush Hour. De gamemodes zijn te spelen op alle tracks, welke overigens erg goed ontworpen zijn. Veel van de gamemodes spreken voor zich, maar een paar dienen toch wat nader toegelicht te worden. In Sport Hunt bijvoorbeeld, moeten jij en je tegenstanders zoveel mogelijk doelwitten zien te vernietigen. In Freeze Rally moet er over powerups gereden worden die de tijd stil zetten. Degene die op deze manier uiteindelijk het kortst over een race doet, heeft gewonnen. Bij Artifact Race is het zaak om zo snel mogelijk alle willekeurig gedropte voorwerpen te verzamelen, en in de Turbo Dash mode moet je door middel van het oppikken van turbo powerups zo snel mogelijk de race rijden. Allemaal leuke alternatieven op de standaard racegame modes.De moeilijkheidsgraad van de races ligt al aan het begin van de game erg hoog. Ik heb meerdere malen meegemaakt dat ik net voor de finish kapot geschoten werd en alles en iedereen me inhaalde. Dit kan ontzettend frustrerend zijn. Verder is het eigenlijk de noodzaak om constant de turboknop ingedrukt te houden omdat je anders hopeloos achter komt te liggen. Hierdoor wordt het tactische aspect van een turbo nogal in de kiem gesmoord. Dat de races desondanks spannend zijn, is een ding wat zeker is. Je wordt naar mijn mening alleen net iets te vaak en te gemakkelijk kapot geknald. Het is dus ook de noodzaak dat je je wagen sterker maakt. De onderdelen hiervoor kun je kopen met de precursor orbs die je gewonnen hebt. Je hoeft niet alleen te winnen om orbs te verdienen, want aan het einde van een race krijg je een overzicht van verschillende onderdelen zoals het aantal kills, hang time (tijd die je in de lucht doorbrengt) en powerslide (lengte van je powerslide). Door hoog te eindigen op deze onderdelen, krijg je heel snel veel orbs. Waneer je zelf veel kapotgeschoten wordt, verlies je weer orbs.

Jak X biedt naast een uitgebreide singleplayer mode, ook een multiplayer mode die online, via LAN en via splitscreen gespeeld kan worden. Splitscreen is beperkt tot twee spelers, terwijl online tot zes mensen deel kunnen nemen aan races. Ook kun je met z‘n tweeën op één PS2 via splitscreen online gaan. De meeste gamemodes uit de singleplayer zijn overigens ook in multiplayer te spelen. Hierdoor is Jak X vooral online een zeer vermakelijke racegame, zeker wanneer je tegenstanders van een beetje hoog niveau zijn. Jak X biedt ook de mogelijkheid om een clan te beginnen en een vriendenlijst op te stellen, wat eigenlijk normaal zou moeten zijn voor elke onlinegame die uitgebracht wordt tegenwoordig.

Grafisch ziet deze game er, net als zijn voorgangers, super uit. De tracks zijn erg groot en heel gedetailleerd. Er gebeurt alleen niet echt veel buiten de tracks, waardoor ze toch een beetje doods aanvoelen. Wat dan wel weer beweegt is de vegetatie, waar je eigenlijk niets aan hebt wanneer je aan het racen bent. Gelukkig blijft de framerate te alle tijden erg hoog. Dat moet ook wel, anders wordt het een nog zwaardere opgave om als eerste over de finish te komen. De menu’s van Jak X zijn ook een lust voor het oog en vrij overzichtelijk. Zeker een must voor een racegame met zoveel tuning mogelijkheden als deze.

Jak X is niet echt een volwaardige afsluiter van de Jak serie. Het was leuker geweest wanneer Naughty Dog met een fijne kartgame a la Crash Team Racing was gekomen, zeker gezien dat soort games nogal schaars zijn op de PS2. Jak X is geen slechte game, integendeel, de game is zeer vermakelijk en het houdt je zeker lang zoet. Met name de adventure mode is goed uitgewerkt en daarnaast kun je ook nog eens online je kunsten uitgebreid vertonen. De game mist echter net teveel om als topper beschouwd te mogen worden. Vooral op gebied van balans in de gameplay, gaat het hier en daar mis. Bovendien is de leercurve bijzonder steil en loop je al vanaf het begin tegen vrij pittige races aan. Rustig inkomen is er daardoor nauwelijks bij. Dit maakt Jak X tot een aardige racer, die vooral fans van de Jak reeks zal kunnen bekoren.