Special
Vr Vrijdag

Vr Vrijdag: Verdacht omdat je zwart bent

Hoe een documentaire opeens een menselijk gesprek wordt

Geschreven door Harry Hol op
In deze tweewekelijkse rubriek gaat Gamer.nl dieper in op virtual reality, de beste games, de controverses en vooral waarom het je zou moeten interesseren. In deze aflevering: heel dichtbij het verhaal dankzij virtual reality.

Ik had nog nooit gehoord van The Green Book. Deze uitgave (met als officiële titel ‘The Negro Traveler’s Green Book’) verscheen jaarlijks tussen 1936 en 1966 in de Verenigde Staten om mensen met een donkere huidskleur de weg te wijzen naar veilige restaurants, tankstations en huizen waar ze konden aankloppen voor een overnachting als er geen hotels in de buurt waren die gekleurde mensen binnenlieten. Het is een van de eerste dingen die ik te horen krijg in een virtuele bioscoopzaal terwijl het scherm voor me schokkerige zwartwitbeelden toont. Een moment later vervaagt de bioscoop en sta ik buiten een diner, een typisch Amerikaans restaurant. We gaan naar binnen en zien een oudere dame vertellen over de manier waarop gewone mensen als honden werden behandeld tijdens de rassensegregatie in de VS. En vooral dat dat eigenlijk niet veel beter is geworden. Dit is het begin van “Traveling While Black”, een documentaire in vr.

Wat volgt zijn de verhalen van mannen en vrouwen van verschillende generaties. Ze vertellen over hun ervaringen in een booth in de diner, en ik zit met hen aan tafel. Het is een indringende manier om deze verhalen te horen, vooral omdat de vr-film nu eens niet korrelig of vaag is. Het is zelfs bijzonder makkelijk te vergeten dat wat er om mij heen gebeurt een filmopname is.

Traveling While Black

Gewoon

Het zijn gewone Amerikanen die naast en voor me zitten. Een vrouw van in de tachtig. Een ex-balletdanseres van 101, een man van een jaar of zeventig. Die laatste vertelt over hoe angstaanjagend het was om met de bus te reizen, vlak nadat een vrouw dood was geslagen door witte Amerikanen. En dit was nádat dankzij Rosa Parks rassenscheiding in bussen wettelijk was opgeheven. Terwijl de man dit vertelt kijk ik om mij heen en links van me is de spiegel opeens veranderd. Het is een subtiele wijziging die je wellicht helemaal niet op zou vallen als je alleen naar de mensen om je heen kijkt. In de spiegel zie ik opeens een ander gezicht. Het is de weerspiegeling van een jongeman die uit het raam van een rijdende bus kijkt. Een moment later zit ik zelf in die bus. Het is een van de weinige filmische trucjes in Traveling While Black. Maar het geeft context en tastbaarheid aan het verhaal van de busreiziger, als ik zo achterin in de oude Greyhound zit terwijl het Amerikaanse landschap langs me heen flitst.

En dan zit ik weer in de diner, tegenover een vrouw van zo rond de veertig. Ze vertelt haar verhaal aan een jongere vrouw naast me. Het verhaal van het moment dat de deurbel ging en twee kinderen op de stoep stonden die vertelden dat haar zoon was neergeschoten. De moeder vertelt hoe ze in een roes en met een hoofd vol ontkenning naar buiten ging, en vlak bij het huis zag hoe tien agenten om het lichaam van haar jongetje heen stonden, terwijl haar twee andere kinderen al in een politiewagen zaten.

Een moment later zie ik de beveiligingsbeelden die het incident hebben vastgelegd. De jongen staat in een speeltuintje. Een politiewagen rijdt met volle snelheid aan. Twee agenten springen uit de wagen en schieten de jongen neer. De reden voor deze actie? Volgens de agenten greep de knul naar zijn riem. De beelden tonen wat anders.

Te vroeg

De moeder vertelt het verhaal rustig en ingetogen. Misschien dat het daarom ook zo binnenkomt. Om ons heen in de diner zitten andere mensen stil te luisteren. Aan de bar zie ik een vrouw die haar tranen niet kan bedwingen. Ze huilt in stilte terwijl de moeder vertelt hoe ze de urn met de as van haar zoon bij zich houdt omdat ze haar kind te vroeg is verloren.

Het indrukwekkende van Traveling While Black is dat het mij zo dicht bij de verhalen laat komen. Het zijn opeens geen afstandelijke nieuwsberichten meer. Ik zit aan tafel met gewone mensen die me vertellen wat ze hebben meegemaakt. En hoe, ondanks het formeel afschaffen van de rassenscheiding in 1965, er nog steeds een enorm onderscheid is tussen mensen op basis van huidskleur. Het is levende geschiedenis. Nee, het is levende actualiteit.

Het is ook angstaanjagend herkenbaar. Het is makkelijk om dit af te doen als ‘iets uit Amerika’. Maar discriminatie op basis van huidskleur is ook in Nederland zeker niet uitgebannen. Vrienden van Turkse en Marokkaanse afkomst hebben allemaal wel verhalen over hoe ze zonder reden aangehouden werden voor ‘een controle’. Of hoe vaak een moslim-kennis van mij op luchthavens een ‘random check’ krijgt. Iets wat ik in twintig jaar vliegen zelf nog nooit heb meegemaakt.

De documentaire Traveling While Black (gemaakt in samenwerking met Oculus en getoond op het Sundance Filmfestival) is daarom ook voor Nederlanders de moeite meer dan waard. De diepe menselijkheid van de verhalen en de reacties van de toehoorders in het restaurant maken je getuige van iets belangrijks. Niet op een afstandje. Niet gefilterd door politiek of cultuur-oorlogen. Gewoon: van mens tot mens.

Traveling While Black is gratis te downloaden in Oculus Home.

Lees ook vorige afleveringen van Vr Vrijdag:

Dit artikel delen:

Lees meer

Fortnite: Battle Royale wordt in aanloop naar Season 8 opgeschud door aardbeving Bayonetta 2-regisseur weg bij PlatinumGames
16

Reacties op: Vr Vrijdag: Verdacht omdat je zwart bent

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • HunterSeeker

    • 15 februari 2019 14:17
    Paranoia gedreven door angst. Dat lijkt me de reden voor dat achterlijke gedrag. Terwijl je eigenlijk elk mens als individu behandeld zou moeten worden.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • cowzers

    • 15 februari 2019 14:40
    @HunterSeeker We houden van het etiketteren van dingen, hoe minder interessant hoe groter en algemener het etiket. Dus het "probleem" is dus dat een persoon die "anders" is, niet interessant genoeg is om met nuance te beoordelen/veroordelen. Hoe raken mensen weer geïnteresseerd in "andere" mensen? Minder kapitalisme en dus ook minder betere games - helaas niet een optie :P.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • bigds9fan

    • 16 februari 2019 07:47
    Het is inderdaad triest hoe de mens soms nog steeds in "hokjes" denken.

    En nog triester is dat bepaalde politici dit verergeren door groepen de schuld te geven van bepaalde problemen. Daar is in het verleden gigantisch veel ellende van de gekomen.

    Maar de mensheid wil het gewoon niet leren.

    Heb zowel de originele Roots als de remake gezien en het is echt schokkend hoe men vroeger over die mensen dacht.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 16 februari 2019 14:35
    [mod-edit: verwijderd wegens het gebruik van dog whistles]

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Devenace

    • 16 februari 2019 22:29
    @Gekke Dirkie Je klinkt als een bagataliserende Calimero.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 16 februari 2019 22:38
    @Devenace Goede, inhoudelijke argumenten.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Devenace

    • 17 februari 2019 00:58
    @Gekke Dirkie Generaliserend bagataliseren over andermans problemen waar jij niks vanaf weet, en deels vooroordelend zaken ontkennen.
    Hoezo zou ik verder inhoudelijk op jou ingaan?
    Elke Marokkaanse zaak steek je al op criminaliteit, ongeacht inzicht en kennis.
    Hoezo zo men met jou inhoudelijk moeten zijn?
    Zo te zien ben je dat zelf ook niet, wel sterk veroordelend en oordelen maar thats it!

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 17 februari 2019 01:50
    @Devenace
    bagataliseren over andermans problemen waar jij niks vanaf weet

    Dat doe jij dus over mijn ervaringen.

    Elke Marokkaanse zaak steek je al op criminaliteit, ongeacht inzicht en kennis.

    Waar doe ik dat?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Devenace

    • 17 februari 2019 16:01
    @Gekke Dirkie Dat is een reactie op jouw reactie, dus uiteraard gebeurt dat op jou dan. Logica.
    Dat je beweerd en roept dat Marokkanen beschermd worden in de Marokkaanse gemeenschap.
    Je kan je eigen berichten toch teruglezen? Of doe je opzettelijk dom omdat je op je racistische aard wordt gewezen?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 17 februari 2019 18:41
    @Devenace welke racistische opmerkingen heb ik gemaakt?

    En nee, ik kan mijn eigen reactie niet teruglezen, omdat die verwijderd is.

    Waar Agent 4125 ook al op doelde: Hartverscheurende verhalen over mensen die om hun huidskleur zijn vermoord worden door de schrijver van dit artikel gelijk gesteld aan anekdotes over mensen die in Nederland staande gehouden worden. Daar zet ik mijn vraagtekens bij.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • spreadthehate

    • 17 februari 2019 10:55
    [mod-edit: In het licht van voorgaande opmerkingen geef ik je geen voordeel van de twijfel meer. Geband.]

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Devenace

    • 17 februari 2019 15:56
    @spreadthehate “handjevol goeie Marokkanen”??
    Dat is nog eens een discriminerende uitspraak, knap dat het beheer dit zo toelaat.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Moderator_GNL

    • 17 februari 2019 18:23
    @Gekke Dirkie

    Laatste waarschuwing.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 17 februari 2019 18:52
    @Moderator_GNL waar ben ik precies voor gewaarschuwd?

    Waarom is één van mijn berichten verwijderd?

    Wat wordt bedoeld met 'hondenfluitjes'?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Agent 4125

    • 16 februari 2019 20:23
    Hartverscheurende verhalen over mensen die om hun huidskleur zijn vermoord zijn voor Harry 'angstaanjagend herkenbaar' omdat bekenden van hem er wel eens in een rijtje worden uitgepikt. Doe toch eens normaal man.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 16 februari 2019 22:39
    @Agent 4125 Precies.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.