Special
Vr Vrijdag

Vr Vrijdag: Tips en trucs voor gezond vr-gebruik

Cutting edge gaming zonder kotsen

Geschreven door Harry Hol op
In deze tweewekelijkse rubriek gaan we dieper in op virtual reality, de beste games, de controverses en vooral waarom het je zou moeten interesseren. In deze aflevering: gezond vr-en.

Virtual reality biedt een unieke game-ervaring, met manieren van spelen waar we tot een paar jaar geleden alleen maar van konden dromen. Maar er zijn ook risico’s. En in tegenstelling tot de ‘gevaren’ die vaak aan gewone spellen wordt toegeschreven (“je wordt gewelddadig van gamen”) zijn de risico’s in vr wél echt. Gelukkig zijn er manieren om de vervelende effecten zo veel mogelijk te voorkomen.

Voor we verder gaan: vr is niet gevaarlijk, in de zin dat je er onherstelbare schade van op kan lopen. En hoewel vr best intensief met je brein speelt, is er geen risico dat je ‘doordraait’ of zoiets. Dat soort angsten kunnen we naar het rijk der fabelen verwijzen. Of naar slechte films. We kijken naar jou, Lawnmower Man. Er zijn echter wel degelijk fysieke bijverschijnselen waar je als beginnende vr-gebruiker (vr-naut?) op voorbereid moet zijn. De belangrijkste is sim-ziekte.

Echo Arena

Evenwicht

Simziekte is het gevoel van misselijkheid en/of duizeligheid dat je kan ervaren van een sessie virtual reality. De naam komt uit de luchtvaart, waar piloten-in-opleiding ontdekten dat ze soms flink ziek werden van hun training in de vluchtsimulator. Het probleem is namelijk dat je in een simulator (net zoals in vr) wel beweging ziet, maar niet voelt. Ons brein heeft namelijk twee manieren om constant te checken hoe we in de wereld staan: onze ogen en ons evenwichtsorgaan. Dat laatste wordt ook wel het slakkenhuis genoemd en zit in ons oor. Het slakkenhuis ziet er uit als een, eh, slakkenhuis en is gevuld met een vloeistof. Aan de binnenkant van het orgaan zitten kleine trilhaartjes. Wanneer je hoofd beweegt, gaat de vloeistof stromen die zo de trilhaartjes stimuleert. Zo weet het brein hoe ons hoofd staat in relatie tot de zwaartekracht en weten we wat ‘boven’ en ‘beneden’ is.

Het brein checkt deze informatie ook constant met onze ogen, om te zien of alles op één lijn is. Als dat niet zo is (bijvoorbeeld als we een racesim spelen en dus wel beweging zien maar niet voelen) is dat een signaal dat er iets mis is. Misschien hallucineren we? Misschien is er een andere storing? De poging van ons brein om deze discrepantie te verhelpen ervaren we als simziekte. Er zijn hypotheses dat de misselijkheid die we dan voelen bedoeld is om ons te laten overgeven. Want die ‘hallucinatie’ zou wellicht kunnen komen doordat we iets giftigs hebben gegeten. Dat laatste is echter nog niet bewezen en feitelijk zijn er nog best veel vragen over het waarom van bewegingsziekte.

Oculus Go

Psychisch

Het gaat voor de duidelijkheid niet om de bewegingen zelf. Simziekte, wagenziekte, zeeziekte, het is allemaal hetzelfde fenomeen. Het verschil tussen simziekte en wagenziekte is alleen dat je bij wagenziekte wel beweging voelt, maar niet ziet, in plaats van andersom. Bijvoorbeeld omdat je zit te lezen op de achterbank. Hoe dan ook is de misselijkheid of duizeligheid puur het gevolg van de ruzie tussen het evenwichtsorgaan en de ogen. Dat is ook waarom ‘armbandjes tegen wagenziekte’ totale onzin zijn.

“Maar zo’n bandje helpt mij/mijn vriend/mijn zus wel!” horen we sommigen nu roepen. Tja, dat heet het ‘placebo-effect’. Als je gelooft dat een armbandje (of homeopathie of acupunctuur) werkt, dan ervaren sommige mensen ook echt een genezende werking. Dit effect is belangrijk omdat het ook de andere kant op kan werken, wat een versterkend effect kan hebben op het wel of niet hebben van simziekte. Als je namelijk gelooft dat je misselijk gaat worden van vr, dan is de kans heel groot dat je dat ook wordt. We kennen mensen die zeggen “ik word al ziek als ik aan vr denk”. Dat is geen inbeelding, maar het tegenovergestelde van het placebo-effect. Dit heet ook wel het ‘nocebo-effect’.

Vr Vrijdag

Remedie

We weten dus nu waar dat nare gevoel vandaan komt. Maar wat doe je er tegen? Het allerbelangrijkste is: probeer niet door de ziekte heen te spelen. Als je ongemak voelt, is dit een signaal om onmiddellijk te stoppen met spelen. Doe je dat niet, dan wordt het alleen maar erger, met als risico dat je (letterlijk) dagen ziek bent van je vr-sessie. Bovendien ‘veranker’ je simziekte door verder te spelen. Met andere woorden: je traint je brein dat vr je ziek maakt. En daardoor wordt het alleen maar erger.

Door te stoppen op het moment van ongemak (en te pauzeren tot alle symptomen helemaal weg zijn) bouw je juist tolerantie op. Hoe dit precies werkt weten we nog niet, maar feit is dat als je stopt bij de eerste signalen, pauzeert tot het over is en weer verder speelt, je langzaam maar zeker beter tegen simziekte bestand raakt. Bij veel (maar lang niet alle) spelers gaat simziekte zelfs helemaal over, tot het punt dat je er bijna geen last meer van krijgt.

Ben je toch te ver gegaan en voel je je misselijk, dan kan het helpen om Cyclizine te slikken. Dit zijn tabletjes die je gewoon bij de drogist of apotheek kunt halen en misselijkheid verminderen. Mensen slikken deze ook tegen wagenziekte. Een andere remedie zou gember zijn (wat bijvoorbeeld in gemberbier zit), omdat wordt beweerd dat dit een natuurlijk middel is tegen misselijkheid. Hiervoor is echter weinig bewijs. Het is aannemelijker dat de pauze die je neemt om wat gemberbier te drinken weldadiger is dan de gingerale zelf. Hoe dan ook is simziekte niet gevaarlijk en gaat het vanzelf over als je maar voldoende rust neemt. Een wandeling in de frisse lucht doet ook wonderen.

Gember

Voorkomen

Het is overigens wel heel goed om te weten dat lang niet alle vr-spellen simziekte oproepen. Zoals we zelf hebben ondervonden krijgen we simziekte van spellen waarbij we beweging zien die we niet voelen. Denk hierbij aan racesims of vliegspellen zoals Elite Dangerous. Maar sommige vr-games geven de speler de mogelijkheid om rond te bewegen als in een first person shooter. Hierbij ‘glijd’ je door de levels, wat zeker beginnende vr-nauten flink misselijk kan maken. Denk bijvoorbeeld aan Resident Evil op PSVR, of Onward op Vive en Rift. We noemen dit ‘kunstmatige voortbeweging’.

Er zijn veel spellen waar geen kunstmatige beweging in zit. Spellen zoals Rec Room (PSVR, Rift, Vive) bijvoorbeeld, waarbij je naar nieuwe plekken teleporteert. Omdat er geen illusie van beweging is, word je hier niet ziek van. Sommige spellen spelen zich af op één locatie, zoals Elevator to the Moon (Rift, Vive) of Fantastic Contraption (Rift, Vive, PSVR). Ook hier kun je niet vr-ziek van worden. Het overgrote deel van vr-games is ontworpen rond het uitgangspunt dat je er niet ziek van moet worden, dus zelfs als je erg gevoelig bent zijn de meeste vr-games volkomen veilig.

Ook ontwikkelen gamedesigners steeds betere manieren van spelen die het comfort vergroten. Zo is de unieke voortbeweging van Echo Arena en Lone Echo (Rift) voor de meeste mensen net zo comfortabel als teleportatie. En uit ervaring blijkt dat games met een duidelijke cockpit minder ziek maken dat spellen zonder. Dit lijkt te maken te hebben met het perifere zicht (dus wat je waarneemt in je ooghoeken). Door dat perifere zicht te beperken wordt je minder ziek. Hoe en waarom? Daar is de wetenschap nog niet helemaal achter. Feit is dat het werkt, wat goed nieuws is voor simfans.

Toch blijft het opletten met vr. Van simziekte kun je echt heel naar worden, zoals de schrijver van dit artikel ervoer toen hij met de DK2 (het prototype van de Oculus Rift) een demo uitprobeerde waarbij hij op hoge snelheid door kronkelende kloven vloog en weigerde te stoppen toen hij zich ziek voelde. Het was de eerste keer in zijn leven dat hij echt begreep wat ‘projectile vomit’ betekent. Wees slimmer dan hij. Doe het rustig aan. Neem pauzes. En vooral: geniet van de unieke ervaring van avonturen in de virtuele wereld.

Meer Vr Vrijdag:

Dit artikel delen:

Lees meer

Team Ninja teast aankondiging van Dead or Alive-game Eerste episode van Hitman gratis te spelen tijdens de feestdagen
7

Reacties op: Vr Vrijdag: Tips en trucs voor gezond vr-gebruik

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • clandestine666

    • 15 december 2017 11:19
    Bedankt voor je informatieve stukje. Ik heb zelf onlangs PSVR gekocht en ben er helemaal weg van. Ik heb zelf gelukkig weinig last van misselijkheid, met uitzondering van een paar spellen die het wat al te dol maken, zoals dat spel in die robot-crab van PSVR Worlds. Daar moest ik echt halverwege mee stoppen vanwege extreme draaierigheid.

    First-person shooters gaan trouwens prima met vrije locomotion, alleen vind ik het wel prettig als het links en rechts kijken stapsgewijs gaat. De snelheid ervan kan ik wel flink hoog zetten, dat maakt dan weer niet uit.

    Heb Skyrim VR in de planning staan, kijken hoe ik me hou bij écht lange sessies..

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • TripleDad

    • 15 december 2017 18:10
    @clandestine666
    Bedoel je scavengers odyssee?
    Dat is wel een van de ergste. Erg jammer want het is er prima game.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • clandestine666

    • 15 december 2017 18:37
    @TripleDad Jup, dat is 'm. Thnx!

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • unipro81

    • 15 december 2017 13:53
    Goed artikel hoor. Heb de PSVR alweer een tijdje en merk dat er sowieso veel verschil zit per persoon waar je ziek van wordt. Je hebt ook best wat spellen die een third person (god) view gebruiken en dat werkt uitstekend! Daar wordt je totaal niet misselijk van en het geeft echt een nieuwe dimensie een games. Met name de schaalgrootte van alles komt pas echt goed over in VR. Dat is niet echt uit te leggen, maar op een scherm ben je altijd gebonden aan de grootte van dat scherm…in VR kan een Robot er echt uitzien alsof hij 20 meter hoog is ten opzichte van jou/de spelwereld…

    Autoracen, zoals Driveclub VR gaat eigenlijk heel prima voor mij, zonder misselijkheid. Dit heeft naar mijn idee vooral te maken met die cockpit die je een anker van je positie geeft.

    EVE: Gunjack is ook zo'n spel die perfect werkt met VR. Met name omdat je zelf niet beweegd en je hoofd gebruikt om te sturen (dat helpt je evenwichtsorgaan)

    EVE valkyrie en Endspace (en in iets mindere mate de eplorer versie van ps worlds) daarentegen zijn voor mij niet te doen. Omdat je in game alle kanten op kan bewegen, op hoge snelheid maar daar in beweging niets van voelt..ik kom bij Endspace niet eens fatsoenlijk de tutorial door…bij Call of Duty Infinite Warfare Jackal Assault zit je ook in een space plane, maar daar had ik er totaal geen last van eigenlijk…

    In first person spellen wordt ik juist mega misselijk van dat teleporteren. Ik beweeg liever soepel zelf door de wereld, dan hou ik mijn orientatie en is het beter te doen.

    Ik denk dat als ontwikkelaars wat meer het third person genre aangrijpen als VR ervaring dat het veel sneller kan groeien nog dan dat het nu al doet. Bound is ook zo'n pareltje die juist met VR erg leuk is om te spelen, zonder misselijk te worden. Ik kijk ook heel erg uit naar MOSS, de demo had mij meteen overtuigd :)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • TripleDad

    • 15 december 2017 18:12
    Goede adviezen allemaal. Ik ben dan zo'n bofkont die nooit last heeft gehad van bewegingsziekte.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • unipro81

    • 19 december 2017 12:19
    @TripleDad

    Ook niet met een game als Eve: Valkyrie?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • GoRightAhead

    • 17 december 2017 15:02
    Ik dacht dat ik er ook wel immuun voor was, lezen in de auto gaat altijd prima, maar bij doom vfr word ik toch echt misselijk na een half uurtje. Ik acht eerst ik speel er gewoon doorheen maar na dit te lezen ga ik wat pauzes inlassen om er meer resistent voor te worden. Skyrim gaat een stuk beter omdat m'n speelstijl heel rustig is. Bedankt voor de gave tweewekelijkse artikels! Echt super cool om er af en toe lekker over te lullen met de community.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.