Special
Vr Vrijdag

Vr vrijdag: Jouw brein in vr

Is het mogelijk ons bewustzijn te digitaliseren?

Geschreven door Harry Hol op
In deze tweewekelijkse rubriek gaat Gamer.nl dieper in op virtual reality, de beste games, de controverses en vooral waarom het je zou moeten interesseren. In deze aflevering: een kopie van je brein.

Er is al heel veel geschreven en gefilmd over het uploaden van je bewustzijn naar een computergeheugen. Zie bijvoorbeeld de (vreselijk slechte) film Lawnmower Man, de Stargate SG-1-aflevering ‘Lifeboat’, of de ‘Commonwealth’-sciencefictionboeken van Peter F Hamilton. Het idee is aanlokkelijk: verlost van de beperkingen van een fysiek lichaam, is het opeens mogelijk om eeuwig te leven en een onbeperkt intellect te ontwikkelen. Nou ja, eeuwig tot de stroom uitvalt, zullen we maar zeggen. Maar kán het ook? En heb je daar als mens wat aan?

Laten we eerst eens aannemen dat het inderdaad mogelijk is om de volledige inhoud van je brein over te zetten naar een computer. Dat kan niet zomaar een computer zijn zoals we die nu gebruiken, met een standaard processor en geheugen. Hedendaagse computers werken namelijk ‘sequentieel’. Dat wil zeggen dat ze taken na elkaar uitvoeren in een vooraf bepaalde volgorde. Het menselijk brein werkt totaal anders. Dat krijgt van alle kanten informatie die tegelijkertijd op verschillende manieren wordt bewerkt en waar zonder vooraf bepaalde volgorde acties uit worden ondernomen.

Lawnmower Man

Voorbeeld

Om het verschil duidelijk te maken volgt hier een voorbeeld. Wie vroeger BASIC heeft geleerd herkent het volgende wel:

10 PRINT “Schrijf je VR met hoofdletters?”
20 INPUT “(J/N)”, A$
30 IF A$=“J” GOTO 70
40 IF A$=“N” GOTO 90
50 PRINT” Alleen J of N”
60 GOTO 10
70 PRINT “Inderdaad! Met hoofdletters!”
80 END
90 PRINT “Ach ja het kan ook met kleine letters!”
100 END

Als we dit programmaatje doorlezen, kun je zelfs zonder al te veel technische know-how wel zien hoe de computer dit gaat behandelen. De computer (of beter gezegd, de BASIC interpreter) leest de instructies één voor één, en voert ze in die volgorde uit. De programmeur kan de volgorde wel beïnvloeden door aan te geven waar het programma verder moet gaan (de GOTO statements) maar het blijft een stap voor stap voor stap proces.

Moderne computers werken nog steeds zo. Zelfs multitasking (meerdere programma’s die naast elkaar draaien op hetzelfde systeem) werkt zo. De programma’s draaien namelijk niet écht los van elkaar, maar krijgen om beurten een beetje tijd om te draaien, waarna de ander aan de beurt is. Puristen zullen nu zeggen dat moderne chips wel degelijk verschillende processen naast elkaar kunnen draaien (‘threads’) en dat is ook zo, maar dit is nog steeds heel beperkt vergeleken met het menselijk brein.

Dus voor je de kopie van een brein kunt laten draaien op een machine, moet die machine werken zoals het menselijk brein. En dat is complex, maar technisch niet onmogelijk. De meest veelbelovende manier om dit te doen is via een neuraal netwerk. Dat betekent dat de computer is opgebouwd uit ‘cellen’ die onafhankelijk van elkaar informatie kunnen verwerken en verbindingen met elkaar kunnen maken. Op dit moment worden deze neurale netwerken meestal gesimuleerd in een gewone computer, maar in de ideale situatie bestaat een kunstmatig brein uit een enorm aantal los van elkaar functionerende ‘onderdelen’ die op dezelfde manier informatie kunnen uitwisselen als neuronen in de hersenen. Dit is een flinke opgave, maar niet onmogelijk, aangezien we weten dat een brein kan bestaan. We hebben er immers allemaal een. Er is dus geen reden om aan te nemen dat het onmogelijk is om eenzelfde ‘machine’ na te bootsen.

Cellen

Heisenberg

Oké, we hebben ons kunstmatige brein werkend, het is alleen leeg en doet niets. Denk ‘Johan Derksen’, maar zonder televisieprogramma. Nee, even serieus nu: het apparaat staat klaar om zijn informatie te ontvangen in de vorm van de inhoud van je hersenen. We moeten nu dus een manier hebben om deze informatie te kopiëren. Hier lopen we helaas tegen een probleem op dat misschien niet is op te lossen, namelijk de fundamentele wetten van de natuur.

Als we namelijk een exacte kopie willen maken, moeten we een scan maken van de exacte toestand van het brein dat we willen overzetten. En dan hebben we het niet alleen over de tweehonderd miljard cellen van ons brein, maar ook van de triljarden atomen en elektronen waaruit dit brein en alle chemische en elektrische signalen uit bestaan. Een brein is immers geen homp vlees, maar een actief elektrochemisch apparaat waarvan de huidige toestand bepaalt wat we weten en wie we zijn. Vergelijk dit met een harddisk. Als we die willen kopiëren, moeten de computer alle bits van de ene schijf inlezen en schrijven op de andere schijf. Als je niet elke bit overzet, is de kopie niet geslaagd en kunnen er bestanden corrupt zijn.

Het probleem bij het kopiëren van een brein, is dat het onmogelijk is om de exacte toestand van elke elektron exact te bepalen. Dit komt door wat bekend staat als ‘Heisenbergs onzekerheidsprincipe’. Op subatomair niveau gelden andere wetten dan in onze ‘gewone’ grote wereld. Wij kunnen bijvoorbeeld redelijk precies vaststellen hoe snel een auto gaat en waar hij op de weg is. Dat is de reden dat GPS werkt. Oh, en flitspalen. Dat de meting nooit 100% exact is, is niet zo erg, want voor ons dagelijks leven is het goed genoeg.

Op subatomair niveau blijkt dat het pertinent onmogelijk is om een exacte meting te doen van de positie en snelheid van een elementair deeltje, omdat het meten invloed heeft op die positie en snelheid. Kort samengevat: je kunt de snelheid van een elektron meten of de exacte positie, maar niet beiden tegelijk.

Dit maakt het onmogelijk om een exacte kopie van alle informatie vast te leggen. ‘Ongeveer’ zou wellicht lukken, maar helemaal exact is volgens de wetten van de natuurkunde gewoon niet te doen. (Oh, en wie Star Trek kent, weet wellicht dat de makers van de serie dit probleem omzeilen door ‘Heisenberg compensators’ in de transporters te bouwen. Helaas, dat kan in het echt net zo min als sneller dan het licht reizen. Wil je daarover discussiëren? Graag! Phyisics Geek Time! GO!)

Kopie

Maar laten we heel optimistisch zijn en zeggen dat de kopie ‘goed genoeg’ is. Dat de ontbrekende informatie geen afbreuk doet aan de persoonlijkheid die je wilt kopiëren. En dat de informatie die je kwijtraakt alleen gaat over dingen die je echt niet meer nodig hebt. Zoals de wisselkoers van de euro in 2002, of een recept voor zuurkool. Niemand lust immers zuurkool.

Maar verder draait het kunstmatige brein prima en alle relevante informatie en processen functioneren zoals we dat willen. Dan komen we op een fundamentele vraag: is die kopie nu ‘jij’? Het antwoord daarop is een volmondig ‘nee’. Op dat moment zijn er twee verschillende personen in het leven geroepen. De biologische ‘jij’ en de ‘jij’ op het neurale netwerk. De biologische ‘jij’ blijft gewoon ademen en praten en een hekel hebben aan zuurkool. Terwijl de computer-jij niet eens meer weet wat zuurkool is. Oh, hoe ik die computer-jij benijd.

De kopie zou zomaar zelfbewust kunnen zijn, en met een genoeg geavanceerde technologie in een simulatie kunnen bestaan zonder het zelf ook maar te weten. (Zie bijvoorbeeld de aflevering USS Calister van de Netflix-serie Black Mirror, en ook dit artikel op Gamer.nl)

Black Mirror

Vervangen

Zou het dan helemaal niet mogelijk zijn om de echte ‘jij’ over te zetten naar een computer? De enige optie hierbij zou zijn om je brein deel voor deel te vervangen door computercomponenten, waarbij je steeds een stukje van het vleesbrein vervangt door de onderdelen van het kunstmatige brein. Steeds kijkt de chirurg of het kunstmatige deel de functies van het vlees heeft overgenomen, en zo ja, dan komt het volgende deel. Uiteindelijk zou je dan dus geheel vervangen worden door een kunstmatige constructie waarbij geleidelijk je hele bewustzijn ‘verhuisd’ is. Maar ben jij ‘jij’ dan nog?

Die vraag werd duizenden jaren geleden al gesteld, onder andere door de filosoof Heraclitus. Het probleem heet ‘Het Schip Van Theseus’. Heraclitus vroeg zich af: als je het schip van de held Theseus repareert en een plank vervangt, en dan nog een plank en nog een onderdeel tot er uiteindelijk geen spoor van het origineel meer aanwezig is, is het dan nog hetzelfde schip? Het antwoord is nog niet definitief gegeven. Is er slechts één schip? Zijn de afgedankte onderdelen samen eigenlijk het schip? Is er sowieso wel ooit een schip geweest? En mag ik een paracetamol? Ik krijg hier hoofdpijn van.

Vlees

Voorlopig zijn we dus nog gebonden aan het vlees en zit een permanente verplaatsing naar vr er nog niet in. Tenminste, als dit universum echt is. Of zitten we al in een simulatie? En zo ja, wie heeft Johan Derksen toegelaten?

Meer Vr Vrijdag:

Dit artikel delen:

Lees meer

Fan maakt P.T. na in Unreal Engine 4 Speler ontdekt 'Minus World' in The Legend of Zelda
11

Reacties op: Vr vrijdag: Jouw brein in vr

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • Hartigan

    • 4 januari 2019 20:40
    Ik vind het altijd erg moeilijk om een stuk van een professioneel schrijver (want we kunnen aannemen dat dat onderdeel van je beroep is, toch Harry?) te waarderen om wat het eigenlijk echt is, namelijk een goed stuk, wanneer de schrijver er oordelend zijn of haar persoonlijke mening over iets of iemand uiteenzet. Zeker als dat ook nog eens helemaal nada met de context van het verhaal te maken heeft. De referentie naar een zekere voetbal-analist is hier vergezocht en niet nodig. Nogmaals, het is echt een goed duidelijk stuk verder. Maar persoonlijk vind ik zo'n opmerking afbreuk doen aan de aandacht die ik heb voor een interessant en actueel vraagstuk. </azijnpissermodus>
    Interessante vraag en mooie filosofische motor!

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • ferdi29

    • 5 januari 2019 17:35
    @Hartigan azijnpisser;). Fijn en leuk stuk tekst om te lezen

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 5 januari 2019 01:44
    ^ eens.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Robert-Frans

    • 5 januari 2019 09:43
    De vraag is ook of het ethisch wel verantwoord is om hersenen in computers te zetten, los van de vraag of je de ziel wel zomaar kunt verplaatsen (ik geloof van niet, omdat we een ziel en lichaam zíjn en niet enkel hebben).
    Want met zulke handelingen is niet langer de mens zelf het doel, maar wordt er een doel buiten de mens om gesteld. Er is nu eenmaal een groot verschil tussen bijvoorbeeld een bril die je natuurlijke zicht hersteld en een bril die je veel scherper en veel meer laat zien (infrarood bijvoorbeeld, of Google maps in je ooghoek).
    In het eerste geval zijn je ogen zelf het doel, in het tweede geval is er een doel waar de ogen aan zouden moeten voldoen.
    Of denk aan militaire toepassingen: bij het aanzetten van een nieuw been is de soldaat zelf het doel, bij het aanzetten van supersnelle, zwaar bepantserde benen met ingebouwd schietgerei is er een duidelijk militair doel buiten de soldaat om.
    De soldaat, de mens zelf is dan niet voldoende meer, maar moet aan allerlei technische, transhumane standaarden voldoen.

    Ik denk niet dat je erg scherp van geest hoeft te zijn om de gevaren daarvan kilometers van tevoren te kunnen zien.
    Want als feitelijk de technologie gaat bepalen wat jij wel en niet behoort te zijn, staat dan nog wel de mens werkelijk centraal?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • oropher

    • 6 januari 2019 01:25
    @Robert-Frans We hebben geen ziel los van ons lichaam.
    Onze geest en ons lichaam maken de ziel, verdwijnt één van de twee, dan is de ziel verdwenen.
    Ten slotte heb ik nog nooit een emotie gevoeld die ik niet als lichamelijk ervoer.
    Hooguit de herinnering aan het lichaam zou dan in de "ziel" over kunnen blijven, maar ik geloof niet in het bovennatuurlijke aangaande de menselijke aspecten daarin.
    Maar daarom heet het ook bovennatuurlijk, omdat het niks met de mens te maken heeft….

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Sander999

    • 6 januari 2019 09:10
    @oropher
    Je bedoelt dat jij DENKT dat we geen ziel hebben los van ons lichaam. Als je het zo stellig schrijft kom je, in mijn beleving, nogal belerend over. Ik geloof het overigens ook niet, maar zeker weten doen we het natuurlijk niet.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • oropher

    • 6 januari 2019 22:41
    @Sander999
    Ja, ik kan een hele boekenkast vullen met wat je niet zeker kan weten, maar dat slaat helemaal nergens op.
    Een beetje rationeel vermogen en je komt gewoon uit op wat ik zeg.
    Dromen kan altijd, maar dat heeft niks met de realiteit te maken.
    Of je moet denken dat je dromen potentiële werelden zijn of wat dan ook.
    Maar ik zeg het al, dan begin je te zweven, kan je niks meer onderbouwen en loopt het al snel uit op één of ander conflict tussen groepen die in iets anders "geloven".
    Het is gewoon bullshit om te denken dat je ziel los staat van je lichaam als je zelf heel goed weet dat je nog nooit een sensatie hebt GEVOELD, die niet in je eigen lichaam plaatsvond.
    Mocht dit wel zo zijn, dan praten we verder.
    Verder ben jij mij aan het beleren omdat ik iets "stellig" zou zeggen.
    Het enige wat ik doe is uitleggen hoe iets daadwerkelijk zit, ik heb het namelijk niet over geloofsovertuigingen en zie een ziel puur als een metaforisch begrip, niks anders dan dat.
    Dat is wel een zienswijze, die kan anders zijn, maar dat heeft met geloof geen ruk te maken.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • bigds9fan

    • 6 januari 2019 09:51
    Tsja als het zou kunnen dan zou je eeuwig leven en zoals Queen het ooit zong "Who wants to live forever."

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • denver

    • 6 januari 2019 23:09
    Harry, waarom denk je dat sportjournalist Johan Derksen, voorheen hoofdredacteur van Voetbal International, een laag IQ heeft? Het is prima als je de man niet mag (ik mag ‘m ook niet), maar op domheid kun je ‘m nauwelijks betrappen. Sterker nog, als je goed oplet, zie je hoe geraffineerd Derksen op populistische wijze een hele natie dezelfde mening op de mouw speldt.

    Dit kinderachtige, maar vooral ongepaste gebash op de man, maakt het een flauw verhaaltje en trekt de aandacht weg van waar het om gaat. Het zal vast grappig bedoeld zijn, maar de poging hiertoe faalt jammerlijk. De ironie.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • HarryHol

    • 7 januari 2019 11:10
    Waarom neemt niemand het op voor zuurkool?!

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • denver

    • 7 januari 2019 11:59
    Omdat jij volgens mij wel voor jezelf kunt opkomen. ;)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.