Special

Twintig jaar Grand Theft Auto: Deel 1

Van niets naar rocksterren

Geschreven door Jacco Peek op
Eens in de zoveel tijd blikt Gamer.nl terug op bijzondere games. In 2017 kreeg een hoop titels de aandacht, maar wellicht de belangrijkste franchise is nog niet aan bod gekomen: Grand Theft Auto. In oktober bestond deze serie twintig jaar, dus is het hoog tijd om uiteen te zetten hoe de games zijn ontstaan en verder zijn geëvolueerd.

Het begon allemaal in de jaren tachtig, toen David Jones zich niets aantrok van de staat van gamen in Schotland en de game Menace ontwikkelde op zijn zolderkamer. Na het verkoopsucces van zijn tweedimensionale shooter richtte hij Direct Mind Access op en besloot hij fulltime games te ontwikkelen. Het succes van Menace viel in het niet bij zijn volgende idee: Lemmings, de puzzel-platformer die bijna elke gamer in die tijd wel heeft gespeeld. David Jones verdiende bakken met geld, maar raakte zijn uitgever en hoofdplatform Commodore Amiga kwijt vanwege faillissementen. Met een fris idee voor een militaire openwereldgame sloot hij zich aan bij Rare, Midway en LucasArts om te gaan ontwikkelen voor de Nintendo 64. Grootmeester Shigeru Miyamoto vond zijn game Body Harvest echter te gewelddadig voor het platform, dus ging het feest niet door. De game werd later alsnog uitgebracht via uitgevers Midway Home Entertainment en Gremlin Interactive.

In den beginne

Ondertussen kwamen de gebroeders Sam en Dan Houser op het idee om het medium groter te maken. De moed zakte hen in de schoenen toen hun eerste twee games bij BMG Interactive amper verkochten, totdat ene David Jones zijn idee voor een misdaadsimulator met open wereld pitchte. In Race ’N Chase, later omgetoverd tot Grand Theft Auto, kropen spelers niet in de huid van de goedzakken, maar moordende, rovende en slopende criminelen. Een gewaagd concept, maar het bleek het hoofdingrediënt voor een succesformule.

De 2D-graphics van Grand Theft Auto op pc waren niet om over naar huis te schrijven, zeker niet in een tijd waarin 3D de standaard werd. Wel indrukwekkend was de gigantische schaal van de wereld, die wordt bekeken van bovenaf. De game bevat Liberty City, San Andreas en Vice City, persiflages op grote Amerikaanse steden en het toneel voor de rest van de serie. Het ontbrak de game nog aan een verhaal en was vooral gericht op het gewelddadig omleggen van doelwitten, bommen plaatsen en chaos veroorzaken in de steden. GTA zat vol met zwarte humor en geweld, en kreeg daar al kritiek op voordat er überhaupt een exemplaar over de toonbank ging. Dit heeft bijgedragen aan het succes en werd een terugkerend thema in de serie.

Een stap vooruit

Vlak nadat de ontwikkeling van het vervolg begon, verliet David Jones het bedrijf door een aantal overnames waar hij het niet mee eens was. Vanaf toen was de GTA-serie in handen van Sam en Dan Houser, die voortborduurden op de basis van het origineel. Op het eerste oog is Grand Theft Auto 2 daarom slechts een iets mooiere versie van het eerste deel, maar de game kreeg een hoop extra’s die iconisch zouden worden voor de serie. De stad Anywhere City is onvoorspelbaarder en levendiger door meer npc’s en een toename in gevarieerde auto’s. De muziekcatalogus van BMG Interactive, een vertakking van BMG Music, komt uitstekend van pas bij het toevoegen van de autoradio met verschillende stations.

Een andere nieuwigheid is het kiezen van een kant tussen de drie gangs, die protagonist Claud Speed achtervolgen door de stad als hij zich niet bij hen aansluit. Herrieschoppen met politie is overigens ook een groter risico, omdat arrestatieteams met grof geschut aan komen zetten. Grand Theft Auto 2 was in veel opzichten een flinke stap vooruit, maar de zeer verouderde graphics konden niet opboksen tegen het grafische geweld van de concurrentie. De stap naar 3D moest worden gemaakt, dus BGM, inmiddels Rockstar Games na de overname van Take-Two Interactive, begon aan een nieuw project.

Meer grenzen overschrijden

Omdat Rockstar destijds geld noch tijd had om een eigen engine in elkaar te schroeven huurden ze RenderWare van Criterion Software. RenderWare was zeer breed inzetbaar, waardoor het titels als Black, Burnout en Tony Hawk’s Pro Skater 3 heeft voortgebracht. De engine schaalde daarnaast in een zeer hoog tempo, waardoor Rockstar in een recordtijd Liberty City wist te bouwen. GTA 3 bevat een mooie en grote stad met een weersysteem, een dag- en nachtcyclus en voetgangers die voor het eerst terugvechten als de stille hoofdpersoon Claud het vuur op ze opent. Ondanks dat de gangster nog steeds geen stem heeft, bevat de game een uitgebreider verhaal. Spelers maken de straten onveilig om wraak te nemen op mogelijk de kwaadaardigste ex-vriendin ooit.

Los van het verhaal met voor die tijd indrukwekkende tussenfilmpjes, biedt GTA 3 de ultieme speeltuin. Spelers kunnen de stad onveilig maken, elk hoekje en gaatje verkennen, geld verdienen met zijmissies, nog meer geld verdienen in een taxi en een gezondheidsboost ontvangen middels een avontuurtje met een prostitué. De vrijheid in de game was voor 2001 ongekend en heeft sterk bijgedragen aan de verkoop van de PlayStation 2. Uiteraard was er een hoop controverse vanwege de realistischer ogende graphics in combinatie met het aanwezige geweld, waardoor GTA 3 werd verbannen in Australië. Tot voor de lancering had Rockstar nog de instelling elke mogelijke grens te overschrijden, maar de gebeurtenissen op 11 september vlak voor de release van de game zorgden voor perspectief. In drie weken tijd werden politieauto’s aangepast om minder realistisch te ogen, verloren mensen geen ledematen meer en werden vliegmissies ingekort.

Remember the name!

Rockstar had de engine onder controle en was na het succesverhaal van GTA 3 klaar om binnen een jaar een volgende game te maken. Net als het tweede deel is Vice City gebaseerd op zijn voorganger, maar de stap vooruit is nog vele malen groter. De inspiratie voor de jaren tachtig kwam van het Flashback 95.6-radiostation uit GTA 3, dat in feite de soundtrack van Scarfare bevat. Over de maffia gesproken, Ray Liotta uit Goodfellas deed de voice-over voor de eerste hoofdpersoon met een stem: Tommy Vercetti. Na een mislukte drugsdeal poogt deze crimineel in de straten van Vice City een eigen imperium op te bouwen, samen met Lance Vance en de onorthodoxe advocaat Ken Rosenberg. De stem van Vercetti en de gestoorde personages die hij ontmoet maken het verhaal meeslepender dan ooit, met als kers op de taart een geweldig einde dat verwijst naar Scarface.

Veel gamers werden verliefd op de jaren ’80-persiflage op het zonovergoten Miami. Rondrijden met Radar Love op de achtergrond voelt als een vakantie in een zomerparadijs, terwijl ’s avonds de neonlichten de game een fantastische sfeer geven. Spelers kregen ook een sterkere band met de spelwereld dankzij de optie om zaken als casino’s en stripclubs over te nemen en zo geld te verdienen. Als eigenaar van deze geldbronnen voelt de strijd tegen andere gangs toch net wat persoonlijker. Verder zit Vice City vol met indrukwekkende aanpassingen, waaronder een verbeterd richtsysteem, een schadesysteem voor auto’s, boten die door de kanalen varen, helikopters en meer wapentuig. Rockstar had het voor elkaar gekregen om wederom een revolutionaire topgame neer te zetten, maar was nog lang niet op zijn hoogtepunt. De ontwikkeling van de volgende game zou tweemaal zo lang duren, maar dat bleek geen verspilde tijd te zijn.

Dit is het eerste deel van Twintig jaar Grand Theft Auto. Morgen verschijnt het slotstuk op Gamer.nl.

Dit artikel delen:

Lees meer

Horizon Zero Dawn is Nederlands trots Nieuws van de week: Red Dead Redemption en Pokémon
10

Reacties op: Twintig jaar Grand Theft Auto: Deel 1

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • rreloaderr

    • 30 december 2017 13:20
    Onderhand opgegroeid met Rockstar en hun GTA series, en wat een serie is dat dan geworden. Een game die grenzen verlegde, monden met gta3 deed laten openvallen en de term vrijheid in GTA San Andreas een andere betekenis gaf.
    Gta2 is een game die ik echter soms nog wel mis en heel graag een remaster of nieuw deel van wil zien op de IOS. Waar gta 3/4/5 na loop van tijd verouderd zullen zijn, zijn gta 1/2 games die wél de tands des tijds hebben doorstaan.
    Echter de beste gta game, blijft San Andreas gevolgd door Gta2. Hopelijk weet Rockstar het volgende deel (6) wel de perfecte balans te vinden tussen single en multiplayer, want nu is die balans zeer ver te zoeken.

    Hoe mooi de momenten ook zijn wat deze ontwikkelaar mij gegeven heeft, hoe naar de smaak is van de uitgever TakeTwo die zich erbij inmengt.
    Mensen geven vaak te Rockstar de schuld van het P2W systeem of kan ik beter zeggen, pay to get systeem. Het is taketwo die hier Rockstar toe dwingt. Hierdoor zijn vele werknemers weggegaan uit onvrede die er al vanaf het begin bij waren. Ongeacht mijn mening over taketwo, zal ik altijd Rockstar blijven ondersteunen door de singleplayer content te blijven kopen. Want hoe naar de multiplayer smaak van Taketwo is, de singleplayer is nog altijd met liefde en passie gemaakt door de mensen van Rockstar! Bedankt rockstar voor al die uren plezier vanaf 1997.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • bigds9fan

    • 30 december 2017 14:56
    Rockstar is met afstand mijn favoriete uitgever puur omdat ze niet veel maken maar WAT ze maken is altijd ongeevenaard. Niks elk jaar een kleine update file voor 60 Euro verkopen zoals EA elke keer doet of games met bugs zoals Ubisoft (Ja, ik ben een groot fan van Assassin's Creed maar moet ook eerlijk zijn.)

    En ze doen ook niet aan betaalde DLC waarbij je later "de rest" van je game erbij moet kopen. Lootboxes? Kennen ze in het geheel niet. Alles is met ingame geld te verdienen wat je kan verdienen in de game.

    Hulde daarvoor.

    En GTA V is gewoon de beste game ooit gemaakt. Een groots en meeslepend verhaal. 3 toffe personages om uit te kiezen, een grote en levende spelwereld met zat om in te doen en de klassieke Rockstar humor.

    San Andreas was al geweldig (deel 4 was een flinke terugval waardoor ik deel 5 niet meteen kocht) maar deel 5 ging daar DIK overheen. En dan ook nog eens een geweldige multiplayer.

    Ben heel benieuwd wat ze met GTA 6 gaan doen en heel benieuwd hoe ze GTA Online eventueel daar gaan integreren.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • soccerroos

    • 30 december 2017 16:28
    @bigds9fan
    En GTA V is gewoon de beste game ooit gemaakt. Een groots en meeslepend verhaal. 3 toffe personages om uit te kiezen, een grote en levende spelwereld met zat om in te doen en de klassieke Rockstar humor.

    Dan heb je het nog niet over gta online waarbij nu nog geregeld grote updates van komen. En deze zijn nog volledig gratis ook.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • darkmanwls

    • 31 december 2017 02:34
    @bigds9fan Ik kan mij vergissen, maar volgens mij is Rockstar geen uitgever maar een developer. Take Two is de uitgever.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • poklaan

    • 30 december 2017 16:59
    Jammer dat met het succes van GTA Online GTA nu een franchise is geworden waarbij Single Player spelers de tering kunnen krijgen, en waarbij in GTA Online alleen maar bullshit word toegevoegd die in-game zoveel kost dat je constant flink moet grinden of echt geld moet betalen. En wat voor impact alle nieuwe content heeft op de al bestaande content maakt Rockstar ook geen reet uit. Een vliegende motor met lock-on raketten die je bijna niet kan ontwijken? Een ruimte cannon waarmee je tegen betaling elke speler zomaar met een explosie om kan laten brengen zonder dat ze er iets tegen kunnen doen? Het zit er allemaal in. Al bestaande content is helaas dus ook nooit geüpdate. Waar je vroeger (toen de game net uit was) nog aardig wat geld kon verdienen door ff een uurtje te racen kan dat niet meer omdat alles nu vele malen duurder is, terwijl het geld wat je met dingen zoals racen verdient hetzelfde is gebleven. Het is leuk om te doen, maar als je geld wilt verdienen is het gewoon tijdverspilling. Er zijn nu maar 2 manieren om een beetje normaal geld te verdienen: Heists, en de verschillende free-mode bedrijven (auto's jatten en verkopen, Cocaïne produceren en verkopen, wapens produceren en verkopen). Helaas moet je die free-mode bedrijven in free-mode doen, waardoor je dus altijd maar moet hopen dat er geen teringlijer in je lobby ziet die ff met z'n krachtige wapens langskomt en je opblaast waardoor je je tijd en in-game investering kwijt bent.

    Rockstar heeft sinds release gewoon de fun uit GTA Online gezogen en er één grote grind van gemaakt, een extreem frustrerende grind omdat andere levenloze spelers die niets beters te doen hebben met hun leven je harde werk binnen een paar minuten op kunnen blazen. En ondertussen hebben Single-Player spelers de middelvinger gekregen, want zelfs nieuwe wapens, auto's en andere shit worden daar niet meer aan toegevoegd.
    Ik heb persoonlijk echt extreem veel respect verloren voor Rockstar de laatste jaren. Ik ben bang dat wat ze met GTA Online hebben gedaan ook met RDR2 en in de toekomst GTA6 zullen doen. Single-Player spelers zullen genegeerd worden terwijl de Online spelers uitgemolken worden met nieuwe content die extreem duur is.

    Waar games zoals een nieuwe GTA of RDR vroeger een instant-buy waren zal ik nu de reviews van de SP afwachten, waarbij de Online gedeeltes me echt aan m'n reet kunnen roesten.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • bigds9fan

    • 30 december 2017 18:26
    @poklaan Als je geen last wil hebben andere spelers kan je altijd je MTU op 800 zetten. Nergens geen last van. Speel al maanden in de free-mode in een solo sessie.

    Het is inderdaad af en toe flink wat grinden maar als het allemaal heel makkelijk te behalen was dan zou iedereen in een vliegende auto rondrijden en dat zou ook niet leuk zijn.

    Daarnaast zijn de voertuigen best gebalanceerd. Een Ruiner 2000 vuurt raketten af maar bestuurt matig en is niet buitengewoon snel, een raketmotor lijkt handig maar een verkeerde landing of een voetganger maakt zo een einde aan je. Geen enkel voertuig is perfect en dat heeft ook weer charme.

    En de prijs van het afvuren van het orbital cannon is zo hoog dat het gebruik ook wel mee zal vallen. Ik geef toe, alle extra voertuigen en opties voor andere spelers maken het veel lastiger om geld te verdienen maar daarom zorg ik er dus voor dat ik solo in een sessie zit. Dan heb je juist voordeel van je nieuwe auto.

    Dat gaat zelfs zo goed dat ik het GTA Online personage als een extra SP game beschouw nu omdat ik uren kan gamen zonder iemand tegen te komen. Met voornoemde MTU truck is het super simpel om nergens geen last van te hebben en heb ik meer plezier dan ooit van de game.

    En "extreem duur", bij de laatste Assassin's Creed zit niet alleen een $ea$on Pa$$ maar ook andere zooi die je kan kopen zoals een mount en outfit voor samen 15 Euro. Daar heb je een volledige game voor.

    Als je bij EA de nieuwste update wil hebben voor FIFA (van 16 naar 17 of 17 naar 18) betaal je ook 50-60 Euro.

    Geef toe dat ik voor een miljoen wel even bezig ben maar ook daar zijn weer trucjes voor om het allemaal wat makkelijker te maken. Zo hoef je alleen maar je levering te doen als je geduld hebt. Ga je ondertussen tv kijken of zo.

    Ook met de aankomende RDR laat Rockstar zien hoe tof zij kunnen zijn zijn door spelers in GTA Online al een revolver te laten unlocken voor die game. Wederom, puur optioneel en je hoeft het niet te doen maarik vind het gewoon een tof idee. Even 50 headshots en je kreeg 2,5 ton op de rekening.

    Die game gaat er ook meteen komen omdat Red Dead Redemption een geweldige ervaring was. Dat ik daarvan de MP niet veel ga spelen maar uitgaand van 48 uur aan GTA op de PS4 voor de SP, lijkt het me sterk dat ik in RDR 2 ook niet evenveel tijd bezig ben.

    En het argument dat de single players negeren vind ik ook kort door de bocht. GTA V is een van de meest indrukwekkende games die ik heb gespeeld en er is gigantisch veel in te beleven. Op de PS3 heb ik er makkelijk dik 100 uur inzitten. Sindsdien is de focus verlegd naar het online deel dat is waar maar ik weet 100% zeker dat gamers met GTA6 en RDR2 weer dik aan hun trekken komen.

    Denk dat Rockstar ook helemaal niet verwacht had dat GTA Online het zo goed zou doen en ik blijf het indrukwekkend vinden dat ze nu nog steeds met betekenisvolle updates komen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • rreloaderr

    • 30 december 2017 19:47
    @poklaan

    Dan heb je duidelijk mijn betoog niet gelezen en met name het stukje dat mensen hiervan Rockstar niet de schuld moeten geven. De mensen van Rockstar wouden gtaV veel meer singleplayer content geven en zelfs een 4e personage toevoegen met eigen verhaallijn en een uitstapje buiten San Andreas. Dit is niet doorgegaan omdat ze hiervoor geen budget kregen van Taketwo waardoor enkele medewerkers zijn opgestapt. Ook het cheatsysteem (wat er altijd inzat) mocht niet van de uitgever en het grindfestijn heb je ook te danken aan taketwo met hun sharkcards. Taketwo is hierin de schuldige NIET rockstar

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • bigds9fan

    • 30 december 2017 22:05
    @rreloaderr Dat is inderdaad jammer maar ik ben Rockstar dankbaar voor wat ze wel hebben kunnen doen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • SevenEight

    • 30 december 2017 19:44
    Had gelijk zin om GTA V weer te spelen, maar hij doet het niet meer. Kan niet connecten met Social Club. Vond online ook geen gepaste oplossing die werkte. Erg jammer. Nog maar eens uitpluizen. Servers zijn gewoon up.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Mr. Harrow

    • 30 december 2017 20:20
    Voor GTA San Andreas heb ik toentertijd een PS2 aangeschaft en later een DS voor Chinatown wars. GTA I en II heb ik nooit gespeeld. GTA IV is toch wel mijn favoriet. Niko Belic vond ik een heerlijk tragisch personage.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord