De laatste film is al weer een tijd geleden verschenen, maar om liefhebbers van The Matrix te blijven boeien én meer inzicht te geven in de gebeurtenissen na het heengaan van Keanu Reeves, is er in plaats van een TV serie gekozen voor een online game met een spelwereld die voortdurend in beweging is. De gebroeders Wachowski vonden een ontwikkelaar in Monolith, onder andere bekend van No One Lives Forever 1 & 2, en een uitgever in Sega.

De meeste alom bekende MMORPG's zijn gebaseerd op een fantasy wereld met een technologisch niveau van ruim genomen de late Middeleeuwen / Renaissance. Veel zijn hier ook zeer succesvol mee geworden, zoals de Lineage en Everquest games, de Ultima reeks en recenter Guild Wars en World of Warcraft. Moderne en futuristische online RPG's staan over het algemeen een stuk minder in de spotlights. Denk aan Biosfear en in mindere mate Anarchy Online. Is er voor The Matrix Online dan nog wel plaats op de drukke MMORPG markt?

De Matrix wordt 'ingeladen' zodra je inplugt.

Het spel telt 3 CD's die na installatie meer dan 5,5 GB van je schijf slurpen. Over compressie gesproken! Na een fikse patch kan er worden gespeeld. De speler maakt een character aan op één van de servers en begint daarna als 'normaal' mens in de Matrix. Voor het aanmaken van een character zijn vijf eigenschappen bepalend. Voor een beter begrip vertalen we deze terug naar algemenere RPG standaarden: Perception, Focus, Reason, Belief en Vitality. Perception beslaat het vermogen tot het detecteren van 'glitches' in the Matrix. Focus komt van pas bij het richten en ontwijken van aanvallen en is vergelijkbaar met Dexterity. Reason staat gelijk aan Intelligence en is het vermogen om code in de Matrix te combineren of te verbuigen (“there is no spoon..”). Belief vormt een mengelmoes van Strength en Agility en heeft invloed op je aanvallende kracht en uithoudingsvermogen. 'Free your mind' zei Morpheus ooit, en het werkt: met voldoende Belief worden skills zoals Hypersprint en Hyperjump sterker. Hypersprint komt van pas bij het rennen van missie naar missie en Hyperjump laat je op of zelfs over gebouwen springen.

Aan de hand van deze vijf eigenschappen krijgt de speler acht stereotypes voorgeschoteld, ieder met een korte beschrijving. De ene kan door een hogere Focus beter overweg met vuurwapens, de ander door meer Reason beter coderen. Hierna kiest de speler het uiterlijk van het karakter. De meeste kleding is in de stijl van de films, dus wie zich in het weekend diep in het leer steekt zal zich meteen thuis voelen. Natuurlijk ontbreken er geen wilde kapsels en een voorraad zonnebrillen in de garderobe. Online kan de speler de professie van zijn character volledig wisselen: ben je vuurwapens zat, unload je alle code die hier aan verbonden is en laad je enkel hacksoftware om een coder van je character te maken. Dit biedt een ongekende diversiteit die in geen andere RPG wordt geboden.

In de tutorial komt de speler in contact met het reddingsteam, wat je character wil bevrijden. Je wordt begeleid naar de locatie vanwaar je 'unplugged' zal worden. Eerst volgt de bekende keuze van de pil. Blijf in Wonderland; neem de blauwe pil en je wordt teruggegooid naar je desktop. Met de rode pil schiet je uit je capsule en word je even later opgevist door een schip van Zion. Dan begint het verhaal.

De wereld zoals men die in de Matrix kent staat stil. Neo heeft met zijn opoffering en de vernietiging van het virus Smith een fragiele vrede gecreëerd tussen de Machines en de mensheid. De vrije mensen hebben permissie zogeheten 'Redpills' te bevrijden van hun pods wanneer ze de persoon er toe in staat achten. Echter, nog altijd lopen er Agents rond om her en der te patrouilleren. Binnen de gelederen van de bevrijde mensen ontstaan facties die ieder hun eigen doelen voor ogen hebben en elkaar daarbij niet uit de weg gaan. Dan zijn er nog freelancers zoals de Merovingian die op eigen houtje in de Matrix aan de slag gaan en de vrede kunnen verstoren.

Voor een authentieke feel komen veel characters uit de filmreeks terug in een digitale vorm. In het begin komen via de cinematics al het Orakel met haar kinderen, haar beschermengel Seraph en als wijze leraar Morpheus aan bod. Morpheus zit aanvankelijk in de knoop met de Machines, daar deze weigeren het lichaam van Neo over te dragen om het in Zion op te baren.

Wanneer je het spel opstart kom je eerst op je schip terecht, vóór het inpluggen naar de Matrix. Op het schip zijn een aantal dingen te doen als handelen, skills aanpassen, cinematics bekijken en een overzicht van gevonden telefoonlijnen raadplegen. Het laatste is handig zodat je niet naar een bepaalde locatie hoeft te lopen om een missie af te maken; je belt immers in naar de lijn. Ook eenmaal in de Matrix zijn telefoon(cellen) te gebruiken als warp punten voor het snel overbruggen van grotere afstanden. Eenmaal ingeplugd begint de speler bij een telefooncel, vaak omringd door een lading anderen die net als eerste inpluggen en om de cel staan te drommen.

Missies vraag je op door de Operator te bellen met je GSM. Deze persoon begeleidt ook je acties vanuit je schip. Tijdens missies verschijnt er een pointer in beeld waar je naar toe moet en hoe ver de locatie is. Een lijstje met doelen geeft aan wat er op de locatie moet worden gedaan. De missies zijn vergelijkbaar met andere RPG’s: breng pakket X van A naar B, vermoordt persoon/bende X op locatie A of verdedig en begeleidt persoon X van A naar B. Om extra experience (in dit geval: stukjes code) op te doen, loopt er op straat genoeg ander gespuis rond. Objecten vergaard tijdens missies stuur je naar de Operator, door ze te uploaden via een telefooncel. Ook reguliere objecten kun je hier kwijt wanneer je inventory vol is, of je kunt spullen te koop zetten in het ‘Auction House’ van het spel, waar spelers via telefoonlijnen op inloggen.

Hoewel je aanvankelijk in een echte grote stad inclusief flats rondloopt, is vrijwel ieder gebouw betreedbaar. De meeste gebouwen bevatten ook voldoende trappen die doorlopen tot het dak. Met een ontwikkelde Hyperjump skill kunnen spelers snel van dak naar dak springen om zo grote afstanden te overbruggen. Er staan overigens nog voertuigen in de planning voor het sneller transporteren van spelers. Helaas is de Hyperjump een van de weinige nuttige acrobatische features: het reguliere springen laat nogal te wensen over. Springen levert een leuke salto op, maar je komt er op weinig obstakels mee. Misschien is het gewenning van World of Warcraft, maar het moet voor iemand in de Matrix met een vrije geest niet zo moeilijk zijn om op een blok of auto te springen die tot zijn middel komt. Er overheen is vaak ook geen optie: de character springt er tegenop om een salto te maken en weer netjes ervoor te landen. Hoogteverschillen tussen wegen en begane grond vormen minder problemen, hoewel de zijwaartse sprong over het algemeen meer effect lijkt te hebben om op een verhoging te komen dan één recht vooruit.

Vechten vereist nogal wat aandacht. Voor het aanvallen kiest de speler of hij/zij een schiet of hand tot handgevecht aangaat. Tijdens het gevecht is dit te wisselen door een ander wapen te selecteren. Hand tot handgevechten bestaan uit het kiezen van een aanval (bijvoorbeeld ‘Hoge Trap’) waarna deze in een wachtrij van twee aanvallen wordt geplaatst. Hierna schuift de aanval op in de rij en wordt deze uitgevoerd. Terwijl dit gebeurt kiest de speler de volgende aanval om in de rij te plaatsen. De aanval die wordt uitgevoerd, wordt tegen de aanval –of verdedigende beweging- van de tegenstander afgewogen en aan de hand van de uitkomst volgt een animatie met het resultaat. Het is jammer dat dit niet toegankelijker (zoals in World of Warcraft) is gemaakt. Schietgevechten gebeuren niet met bogen, musketten of slingers: we leven immers in 1999 (speeljaar) en dus zijn het uzi’s, revolvers, magnums, handgranaten, shotguns en ander hedendaags wapentuig waarmee je conflicten uitvecht. Bij voldoende gevechtstraining treedt er soms tijdens een gevecht ‘bullettime’ op, de bekende vertraging zoals we die kennen uit de films. Qua effect is dit te vergelijken met een ‘critical strike’ uit bestaande RPG’s. Coders met Reason gebruiken nauwelijks wapens. Zij laten bijvoorbeeld virussen op de tegenstanders los of zetten een proxy op om een helper te downloaden.

Op het grafische vlak oogt de omgeving donker en somber met een ‘groen’ tintje, vergelijkbaar met Enter The Matrix. Jammer is alleen dat er veel herhalende texturen zijn gebruikt, waardoor veel gebouwen er hetzelfde uit zien. Geluidseffecten zijn gepast; gevechten en conversaties klinken natuurlijk en de menu muziek is in Matrix stijl. De achtergrondmuziek wordt echter enigszins herhaaldelijk na een tijdje. Bij aanvang van een gevecht schakelt de muziek over naar een rappe sound die de adrenaline aandringt.

Monolith doet met The Matrix Online een goedbedoelde poging een frisse wind door het MMORPG genre te laten waaien, maar slaagt hier slechts deels in. Hoewel het Matrix universum vele kanten op gebogen kan worden, is het spel voor liefhebbers van reguliere MMORPG’s eigenlijk niet geschikt door de beperkingen die het thema biedt en het gebrek aan speciale krachten. Spelers van Anarchy Online zullen zich naar verwachting iets meer thuis voelen. The Matrix Online is echt bedoeld voor de liefhebbers van het Matrix universum, die niet kunnen wachten om mee te maken hoe het verhaal verder gaat. Voor alle anderen op zoek naar een degelijke MMORPG: kijk een schap verder en pluk Guild Wars of World of Warcraft mee.