Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord
Hardware
None

HDR-gaming op de pc - Wat is het en waarom wil je het hebben?

Het verschil tussen het diepste zwart en het felste wit

Geschreven door Wilbert Meetsma op
3D is dood, leve HDR! Televisie- en monitorfabrikanten lijken van hype naar hype te rennen en de consument staat er hoofdschuddend bij te kijken. Hoe verleidelijk het ook mag zijn om met je ogen te rollen, deze keer is het de moeite waard om op te letten. HDR is namelijk geen gimmick, het is de toekomst.

De auteur heeft voor dit artikel de HDR-technologie getest op een Samsung CHG70 144Hz 1440p QLED Gaming Monitor.

Je loopt over straat. Het is bewolkt. Je kijkt om je heen en ziet het groen van de bladeren en de blauwe of rode lak op de auto’s. Ondanks die kleuren blijft je stemming grauw en je denkt bij jezelf dat je toch die jas aan had moeten trekken. Dan breekt de zon door en de wereld licht op. De kleurtinten vliegen je tegemoet en je kunt moeilijk een glimlach onderdrukken. Dat is grofweg het verschil tussen de monitor die nu op je bureau staat en een HDR-beeldscherm.

Lees ook: Getest: Pc-games speelbaar in HDR

Het oog wil ook wat

High Dynamic Range verwijst naar het verschil tussen het diepste zwart en het felste wit dat een beeldscherm kan produceren. Dat bereik heeft direct te maken met de hoeveelheid licht dat een monitor kan produceren en geruime tijd is dat vermogen heel beperkt geweest. De helderheid van een scherm wordt gemeten in het aantal candela per vierkante meter - een candela is vergelijkbaar met het licht van een enkele brandende kaars. Een gemiddelde monitor produceert rond de 250 cd/m², een nieuwe monitor met HDR-ondersteuning gaat richting de 500, maar uiteindelijk moet 1000 cd/m² de norm worden.

None

HDR klinkt misschien bekend in de oren voor de iets oudere pc-gamer, want de term staat al langer tussen de grafische opties van pc-games. Eind 2005 introduceerde Valve met Half-Life 2: The Lost Coast een belichtingstechniek die de iris van het menselijk oog simuleerde. Als je dan op een zonnige middag een tunnel in rent, is het even pikkedonker. Tot je nagebootste ogen zich aan de donkere omgeving aanpassen en langzaam je zicht terugkeert, alsof de diafragma’s van je ogen zich verder openen. Het grote verschil met de softwaretechniek van toen met de hardware van nu: de schermen worden zo helder dat je geen gesimuleerde iris meer nodig hebt.

Het grote voordeel van deze helderheid is dat het mogelijke contrast tussen donker en licht veel groter wordt. Dit zorgt ervoor dat scènes in games die zich afspelen in een zonovergoten setting veel realistischer overkomen. Het licht spat werkelijk van het scherm, alsof de zon daadwerkelijk aan het schijnen is. Je monitor lijkt dan een raam naar een andere werkelijkheid. Met de overstap van 1080p naar 1440p- en 2160p-resoluties van de afgelopen jaren nam alleen de kwantiteit toe van de pixels. Met HDR gaat de kwaliteit er op vooruit.

Nanotechnologie in actie

Lange tijd waren dit soort helderheden toekomstmuziek, maar de ontwikkelingen in de beeldschermwereld gaan de afgelopen jaren razendsnel. De afgelopen jaren waren organische licht emitterende diodes (oled’s) het toverwoord. De beeldkwaliteit van oled is ongekend, maar de prijs blijft angstaanjagend hoog. Alleen fabrikant LG zet nog grootschalig in op oled-technologie, want andere fabrikanten, zoals Samsung, kijken al naar de volgende doorbraak.

Samsung gooit nu hoge ogen met de KS7000-televisie, die gebruikmaakt van zogeheten Quantum Dots. Dit zijn microscopisch kleine kristallen, die met een bepaalde kleur oplichten, afhankelijk van hun grootte, zodra ze getroffen worden door het licht van een backlight. Een Quantum Dot van 6 nanometer licht bijvoorbeeld rood op, een QD van 2 nm zendt blauw licht uit. Met de Samsung CFG70 144Hz QLED Gaming Monitor komt die technologie nu eindelijk ook naar de pc.

None

High Dynamic Range betekent echter meer dan een hoog contrast dankzij een hogere helderheid. HDR-schermen kunnen 10-bit-kleuren weergeven, waar oudere monitors het met 8-bit moeten doen. Dit betekent dat elke pixel een groter bereik aan kleur preciezer kan weergeven, met 1024 stappen in helderheid, in plaats van 256. Zeker bij schaduwrijke omgevingen is dat verschil goed te zien: bij 8-bit-schermen zie je in plaats van een geleidelijke overgang van een kleur naar de andere een aaneenschakeling van egale, net iets anders gekleurde vlakken. Met 10-bit heb je daar veel minder last van, maar kun je dat nog wel tegenkomen. Panelen met 12-bit-kleuren liggen al op de ontwerptafel.

Hoe zwart is zwart?

Waar moet je nu allemaal op letten bij het aanschaffen van een HDR-monitor of –televisie? Allereerst de helderheid. Hoe meer licht een monitor kan maken, hoe beter, met een belangrijke kanttekening. Om bij televisies het gewenste effect te krijgen, moet het apparaat volgens de HDR10-standaard minstens 1000 cd/m² halen - of even zoveel ‘nits’, om een andere meetterm te gebruiken. Met een monitor zit je veel dichterbij je scherm en heb je niet zoveel licht nodig. Sterker nog, de voorgestelde standaarden voor televisies zouden oncomfortabel fel zijn voor een monitor op je bureau.

Vervolgens moet de monitor goed in staat zijn om het licht lokaal te dimmen. Dit voorkomt dat in scènes met een groot verschil tussen licht en donker de schaduwen verdrinken in het licht van de backlight. Oled-monitors kunnen elke pixel individueel dimmen en behalen daarmee perfecte zwartwaarden, maar HDR-schermen op basis van Quantum Dots zijn voorlopig nog afhankelijk van een backlight die onderverdeeld is in tientallen tot honderden zones die meer of minder licht geven. Hoe goed een scherm hier in is wordt helaas niet genoemd bij de specificaties van een monitor. Hiervoor blijf je dus afhankelijk van recensies.

None

Tot slot een opmerking over standaarden. In het kielzog van de stormachtige ontwikkeling op het gebied van beeldschermtechnologie volgt een aantal met elkaar concurrerende standaarden. Momenteel wordt HDR10 veruit het meest gebruikt, maar het is een kwestie van tijd voordat monitoren met ondersteuning voor Dolby Vision op de markt verschijnen. Het grootste verschil tussen de twee is dat het strengere Dolby Vision uitgaat van 12-bit content en hogere helderheden. In de toekomst kunnen schermen die aan de Dolby Vision-standaard voldoen Dolby Vision- en HDR10-content goed weergeven, maar HDR10-schermen kunnen dan alleen HDR10-games en -films afspelen. De eerste videocontent met Dolby Vision-ondersteuning verschijnt later dit jaar op Ultra HD Blu-ray en op streamingdiensten als Netflix. Bij games zal de komende jaren de nadruk vooral op HDR10 liggen.

Dan vraag je jezelf nu natuurlijk af welke pc-games momenteel HDR ondersteunen. Binnenkort lees je op Gamer.nl het tweede artikel over High Dynamic Range-schermen, waarin we het aanbod verkennen van games die de techniek gebruiken.

Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door Samsung. De inhoud is volledig bepaald door de redactie van Gamer.nl.

Dit artikel delen:

Lees meer

Dark Elves in spotlight in nieuwe trailer voor Total War: Warhammer 2 PlayerUnknown's Battlegrounds krijgt first-person servers
9

Reacties op: HDR-gaming op de pc - Wat is het en waarom wil je het hebben?

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • None

    G.T

    • 1 week, 1 dag geleden
    Ene nadeel van deze techniek (welke ik wel mooi vind btw) is dat oudere content, wat zwart leek dan grijs word met HDR schermen. Dat is iets wat het een stuk minder interessant maakt voor iemand die ook oude games speelt. (tenzij dit hele gedoe al is opgelost, iemand?)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    keepitfrosty

    • 1 week, 1 dag geleden
    @gt-2 Ik denk dat dat gewoon met je instellingen te maken heeft. Ik heb zelf een tv met HDR maar "oude" content of niet hdr games blijven gewoon qua kleuren goed. Dit zal met een monitor niet veel anders zijn lijkt mij.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Addergebroed

    • 1 week, 1 dag geleden
    Vraagje, hoe zit de relatie tussen HDR en helderheid van je scherm dan? Als je de helderheid van je scherm lager zet dan 100% dan gaat ook de cd/m² omlaag of niet? Ben je dan de HDR functionaliteit aan het verprutsen? Zo staat mijn monitor niet in de buurt van een raam of lamp, en heb ik de brightness op 10% gezet omdat het anders voor mij niet fijn voelt als het scherm zo fel is. Als ik mijn monitor vervang door een HDR monitor, kan ik dan ook de brightness lager zetten, of gooi ik dan mijn eigen glazen in?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Peerkebest

    • 1 week, 1 dag geleden
    @addergebroed Ik heb een hele tijd terug hier op gamer een artikel over 4k tv's gelezen. Hierin stond dat je tv een bepaald aantal nits (de helderheid) moet hebben om uberhaupt het hdr effect te kunnen zien. Dus ik denk dat je inderdaad je eigen glazen dan in gooit. Je kan er natuurlijk ook geeoon een lamp bij zetten.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    michiel_Reshift

    • 1 week, 1 dag geleden
    @peerkebest @addergebroed Nits en HDR zijn verbonden aan elkaar, maar bedenk wel dat een TV op zomaar 3 a 4 meter afstand staat en een monitor op 40cm ;). Qua lichtopbrengst heeft dit impact. Maar, ik hoor hier een prachtig experiment wat wij op de redactie kunnen gaan uitvoeren :)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Swieb

    • 1 week, 1 dag geleden
    @addergebroed

    Klopt, door de helderheid van je scherm omlaag te brengen, beperk je het maximale contrast. De monitor die ik heb getest heeft echter ook een 'Eye Saver Mode', die de blauwe tinten dempt, waardoor wit scherm 's nachts een stuk fijner is om naar te kijken. Die zet ik dan weer uit zodra ik een game opstart.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Scream2Late

    • 1 week geleden
    De nits is maar het halve verhaal
    Het draait meer om contrast
    Een lcd met 1400 nits heeft bv ook veel nadelige efecten halos / bleeding
    En dat is echt niet mooi dan zijn sommige 700 / 800 nits tv beter met hdr

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Hastur

    • 6 dagen, 4 uren geleden
    Mijn huidige monitor gaat alweer 7 jaar mee. Dus ik ben wel in de markt voor een nieuwe. Alleen daar het een aanschaf voor de lange termijn betreft, ben ik wel veeleisend en wat ik wil bestaat gewoonweg nog niet.
    Ik wacht nog vooral op de implementatie van HDMI 2.1 (in combinatie met minimaal DisplayPort 1.4). Want je wilt toch wel, dat de HDR via alle bronnen dynamisch kan worden weergegeven.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Arrahant

    • 4 dagen, 23 uren geleden
    Op PC mag de hdr ondersteuning eerst wat beter worden. Ik ben toevallig bezig met m'n eerste hdr enabled pc game (ME: Andromeda) en dat gaat niet helemaal probleemloos.

    Ten eerste oogt de desktop helemaal overbelicht als hdr aan staat en je naar de desktop alt tabbed. Ook is tekst op de desktop min of meer onleesbaar.
    Daarnaast heb ik al twee keer gehad dat de game vastliep in hdr mode en m'n tv aangaf geen signaal meer te ontvangen. Vervolgens moest ik eerst switchen naar non-hdr om weer beeld te krijgen.

    Ten slotte lukt het me maar niet om dolby vision aan de praat te krijgen in Andromeda. De game wordt een enorme roze pixelbrij als ik dolby vision activeer. Ik gebruik een LG C7 tv met een high speed hdmi kabel. Zou moeten werken.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.