Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord
Hardware
None

Bouw je eigen game-pc deel 1: Het moederbord en de processor

Makkelijker dan je denkt

Geschreven door Wilbert Meetsma op
Als gamesite kun je het bijna niet maken om keer op keer te roepen dat je een game-pc het beste zelf in elkaar kunt zetten, zonder uit te leggen hoe je zo’n karwei aanpakt. Daarom leggen we in deze serie uit hoe je zelf jouw eigen computer in elkaar schroeft en waar je op moet letten bij het zoeken naar de onderdelen. In dit eerste deel behandelen we het zenuwstelsel en het hoofd van de pc: het moederbord en de processor.

De pc is het triomfantelijke buitenbeentje onder de gamesplatformen. Altijd veranderend, een tikkeltje complex en met een alsmaar groeiende catalogus steekt de personal computer vreemd af bij de stabiele en toegankelijke PlayStations en Xboxen. Maar dat vreemde is juist de kracht van het platform. Over een periode van tientallen jaren is de pc het platform geworden met de meeste games, de mooiste beelden en de meest uiteenlopende mogelijkheden. De consoleoorlogen die elke generatie het (digitale) schoolplein in vuur en vlam zetten zijn als middeleeuwse toernooien, gehouden door koning Computer. Terwijl de concurrenten elkaar van een paard proberen te stoten, grinnikt zijne majesteit naar de koningin: “Ach, winnen zij ook eens wat”.

De persoonlijke voorkeur van ondergetekende mag duidelijk zijn, maar tegelijkertijd moeten we schoorvoetend toegeven dat de pc niet bepaald een platform is waar je zomaar aan begint. Het in elkaar zetten van het ding is geen uitdaging; zoals je kunt zien in de video kan zelfs een verstrooid blondje met een schroevendraaier die klus klaren. Lastiger is het bij elkaar zoeken van al die onderdelen. Loop een willekeurige pc-zaak binnen en de technische termen en modelnummers vliegen je om de oren. Met deze artikelen hopen we je op weg te helpen.

Mamma mia

Het moederbord doet met hardware wat het tapijt van The Dude doet met z’n kamer: het verbindt al het andere. De met aansluitingen bezaaide plank zorgt ervoor dat alle losse onderdelen met elkaar kunnen communiceren en vormt zo het zenuwstelsel van de pc. Een centrale rol voor dit werk is weggelegd voor de zogenaamde chipset. Het type chipset – ontwikkeld door Intel of AMD en voorzien van extra features door fabrikanten als MSI – bepaalt onder meer welke processoren je kunt gebruiken, wat voor geheugen past en welke videokaarten met elkaar kunnen samenwerken. Bij het behandelen van een moederbord is het onvermijdelijk dat we verwijzen naar andere hardware. Als het je duizelt na de komende alinea’s, geen nood! In latere artikelen gaan we dieper in op zaken als opslag en videokaarten.

None

Tijdens je zoektocht naar het juiste moederbord moet je vooral letten op de ondersteuning voor andere hardware. Het allerbelangrijkst is om de socket in de gaten te houden. Een socket is de aansluiting voor een processor en als die twee niet overeenkomen, zit je met een nutteloze plak silicium van grofweg tweehonderd euro. Een LGA 1151-processor als de Intel Core i5 6600K past dus enkel en alleen in een LGA 1151-socket. AMD is daar ietsje losser in, maar nog steeds doe je er verstandig aan om socket en processor overeen te laten komen. Kijk in geval van twijfel op de doos.

Over slots en SATA

Ook in het geval van werkgeheugen kan het geen kwaad om de achterkant van de verpakking te controleren. In de video gebruiken we de MSI Z170A Gaming M5, gebaseerd op de Z170-chipset van Intel (vandaar ook de naam van het moederbord). In principe ondersteunt de chipset twee typen werkgeheugen: DDR3 en DDR4. Het is dan aan de fabrikant om te kiezen. In het geval van de Z170A Gaming M5 gaat MSI voor het snellere, maar duurdere DDR4. Om het DDR4-geheugen nog sneller te laten werken, heeft MSI nog de 'DDR4 Boost'-technologie toegevoegd.De twee geheugenstandaarden zijn op geen enkele manier compatibel, dus probeer alsjeblieft geen DDR3-reep met geweld in een DDR4-aansluiting te proppen. Als dat je onverhoopt toch lukt, kun je het reepje weggooien.

None

Let er bij het samenstellen van je droom-pc op dat je de beschikking hebt over minstens één PCIe 3.0 x16-slot. In deze langwerpige aansluitingen, te herkennen aan hun zilveren kleur op de afbeelding, plaats je de videokaart. Die ‘x16’ verwijst naar de maximale bandbreedte, de hoeveelheid data die per seconde door de verbinding gejaagd kan worden. In werkelijkheid heeft een videokaart al genoeg aan x4, maar vooral de grootte van het PCIe-slot is van belang. Als je de beschikking hebt over een tweede, derde of zelfs vierde grote PCIe-slot, kun je videokaarten laten samenwerken voor een betere framerate.

In het geval van de Z170A Gaming M5 kun je bijvoorbeeld twee Nvidia-kaarten of drie AMD-kaarten aan het werk zetten. De ondersteuning verschilt per moederbord, dus houdt de verpakking in de gaten bij het kiezen van je hardware. Misschien is het je opgevallen dat de lange x16-slots worden afgewisseld met korte PCIe x1-slots. Deze aansluitingen worden minder vaak gebruikt – bijvoorbeeld voor een wireless-adapter of losse geluidskaart – en zijn vervolgens makkelijk vrij te houden voor de vaak forse koelinstallaties op videokaarten.

De puntjes op de i

De ondersteuning voor de processor, het werkgeheugen en de hoeveelheid videokaarten zijn de belangrijkste punten om op te letten bij het kopen van een moederbord. Als je deze drie zaken op orde hebt, ben je echter nog niet helemaal klaar. Bovenstaande wordt hoofdzakelijk bepaald door de chipset, maar de fabrikanten van moederborden hebben vaak wat troeven achter de hand om zich te onderscheiden. De keuze voor het type werkgeheugen in het geval van de Z170-chipset is al genoemd, maar ook het aantal USB-aansluitingen – nodig voor randapparatuur als muizen en headsets – verschilt per moederbord. Zo beschikt de MSI Z170A Gaming M5 over acht USB-poorten, waarvan twee USB 3.1 (wat dan weer twee keer zo snel is als USB 3.0).De hoeveelheid SATA3-aansluitingen voor hardeschijven en optische media kan net zo goed verschillen, al heb je daar in de regel eerder te veel dan te weinig van.

None

Elk moederbord bevat tegenwoordig een geïntegreerde netwerkcontroller (voor de broodnodige internetverbinding) en sommige fabrikanten kiezen bijvoorbeeld ervoor om een adapter voor draadloos internet in het moederbord te verwerken. Andere moederbordbouwers, zoals MSI met de Z170A Gaming M5, geven de voorkeur aan luxe Killer-netwerkcontrollers, die enkele milliseconden van je pingtijd afschaven, door een deel van de netwerkberekeningen voor hun rekening te nemen en je gameverkeer voorrang te geven op je 'normale' internetverbruik. Geluidskaarten zijn eveneens inbegrepen bij moederborden en deze chips presteren ruim voldoende voor de gemiddelde gamer.

Een laatste factor om rekening mee te houden bij het samenstellen van een pc is het formaat van het moederbord. Negen van de tien keer zal de keuze uitkomen op het standaard ATX-formaat. Mocht je kleiner willen gaan, dan kun je micro-ATX of mini-ITX overwegen. De MSI Z170A Gaming Pro die binnenkort in de laatste video langskomt is zo'n mini-ITX-bord. Deze formaten passen in kleinere kasten, maar je levert in op het aantal beschikbare aansluitingen.

Bij de keuze voor een moederbord komt veel kijken, maar eigenlijk is het heel makkelijk. Past je processor? Check. Heb je het juiste type werkgeheugen? Prima. Heb je genoeg aan een enkele videokaart of wil je meer? Even op de doos kijken en je weet genoeg. Ben je tevreden over het aantal aansluitingen en extra features? Naar de kassa. Bij het kopen van je eerste moederbord hoef je overigens geen kapitalen uit te geven. De duurdere moederborden van tweehonderd euro of meer zijn vooral bedoeld voor overclockers of gamers die de extra features belangrijk vinden en het maximale uit hun systeem willen halen. Met de helft van dat bedrag kom je al heel ver.

None

Denkwerk

Waar een moederbord niet verschrikkelijk veel invloed heeft op de framerate tijdens games – want daar gaat het uiteindelijk om – speelt de central processing unit, kortweg cpu, een niet te onderschatten rol. Voor het spelen van een game moet de computer duizenden, zo niet miljoenen berekeningen per seconde uitvoeren en al die berekeningen, van de kunstmatige intelligentie tot de baan van een kogel, worden door de processor gedaan of doorgestuurd. Ook voor de graphics is de processor onmisbaar. Want hoe kan een videokaart een beeld naar het scherm sturen, als hij niet van de processor te horen krijgt wat hij moet tekenen?

Een processor bestaat uit één of meer rekenkernen bomvol met microscopisch kleine schakelaars die miljarden keren per seconde in- en uitschakelen. Het is verleidelijk om simpelweg naar het aantal kernen en de kloksnelheid te kijken om de beste processor te bepalen, maar zo eenvoudig ligt het niet. Kloksnelheid is uiteraard belangrijk, maar je kunt niet zomaar een AMD FX-9590 met acht kernen op 4,7GHz vergelijken met een Core i5 6600K, die het moet doen met vier kernen op 3,5GHz. Wellicht verwacht je op basis van die kale gegevens dat de AMD-processor veel beter presteert dan de Intel, maar het tegendeel blijkt waar. Zelfs bij onderlinge generaties – te herkennen aan het duizendtal in de productnaam – blijft het riskant om zonder context kloksnelheden naast elkaar te leggen.

None

Core i5 of i7?

Minstens zo belangrijk als het aantal kloktikken per seconde, is wat een processor gedaan krijgt per tik. Dat is de reden waarom de processoren van Intel tegenwoordig zoveel beter presteren dan die van AMD. Met de komst van DirectX 12 bestaat er hoop dat de kloof tussen de twee chipbakkers kleiner wordt, maar vooralsnog kun je het beste voor Intel gaan. De vraag is dan vooral: ga je voor Core i5 of i7?

De laatste jaren verdeelt Intel zijn processoren onder in drie productlijnen. Core i3 is bedoeld voor kantoorwerk en thuisgebruik, Core i5 voor de gemiddelde gamer en Core i7 voor de enthousiasteling met meerdere videokaarten en een niet te lessen dorst naar hogere framerates. Tijdens discussies over hardware wordt regelmatig geroepen dat i7 niks oplevert tijdens het spelen van games, maar dat is slechts gedeeltelijk waar. Een Core i7 presteert wel degelijk beter, ook als je een enkele videokaart gebruikt. Het probleem is vooral de prijs. De beste verhouding tussen de prijs en prestaties vind je zo rond de tweehonderd euro en alle i7-processoren kosten minimaal 250 euro. Je kunt best vijfhonderd euro uitgeven aan een cpu, maar driehonderd daarvan kun je beter besteden aan een goede videokaart. Een Intel Core i5 is daarom veruit de beste keus voor een beginnende systeembouwer.

None

Dan rest alleen nog de vraag welke Core i5 je nodig hebt. In de regel is een nieuwere kaart beter en zuiniger. Houd de socket in de gaten, blijf in de buurt van die tweehonderd euro en het kan haast niet fout gaan. We durven dit advies zo algemeen te houden, omdat er de afgelopen drie, vier jaar vrij weinig vooruitgang is geboekt bij de ontwikkeling van processoren. En er zijn geen tekenen dat daar binnenkort veel aan gaat veranderen. Als je voor veel minder geld een Core i5 van de 4000- of zelfs 3000-serie kunt vinden, zit je gebakken.

Het hoofd koel houden

Als je nog nooit een pc hebt gebouwd, kun je rustig de koeler gebruiken die standaard bij je processor wordt geleverd. De standaardkoeler van een Core i5-cpu is lekker klein, makkelijk te monteren en presteert prima. Mocht je het echter belangrijk vinden dat je pc zo stil mogelijk blijft, dan kun je overwegen om ter vervanging een losse koeler te halen. Scythe is al jaren een begrip, maar ook Noctua en Cooler Master genieten een goede reputatie. Net als bij de processor zelf moet je bij het selecteren van de koeler rekening houden met de socket, al zijn de meeste zodanig ontworpen dat je ze op vrijwel elke cpu kunt bevestigen. De koelprestaties en geluidsproductie zijn niet zomaar van de verpakking af te lezen, dus ons advies is om te zoeken naar recente vergelijkingstests.

None

Het moederbord en de processor vormen de essentiële basis voor een game-pc, maar voordat Grand Theft Auto 5 of The Witcher 3 op je beeldscherm prijkt, zijn er nog wat stappen om te zetten. In het volgende artikel in deze serie zijn de computerkast en de voeding aan de beurt.

Deze serie artikelen is tot stand gekomen in samenwerking met MSI, Corsair en 4Launch.

Dit artikel delen:

Lees meer

Nieuwe PlayStation 4-update beschikbaar Eerste grafische mod voor Fallout 4 beschikbaar
58

Reacties op: Bouw je eigen game-pc deel 1: Het moederbord en de processor

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • None

    jeroenislego

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Erg gefocust op Intel…
    Niet zo zeer iets mis mee, maar AMD is ook zeer zeker een goede fabrikant.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    CroniC

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Waar baseer je dat op met de huidige tech van AMD?
    Qua CPU's lopen ze erg achter op Intel als je kijkt naar de performance per watt.
    Qua GPU's, ok hangt een beetje van de game af, maar ook hier geld dat ze erg achterlopen op NVIDIA als je kijkt naar de performance per watt verhouding.

    AMD was heer en meester tijdens de Athlon periode, daarna is het een beetje stil blijven staan tov Intel.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    jeroenislego

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Als we praten over performance per dollar is het over het algemeen wel stukken beter.
    Met CPU ben ik het met je eens, ze lopen een beetje achter.
    GPU's integendeel doen het vaak zelfs beter dan de compenterende van nividea, kijk bijvoorbeeld naar de 390 en 970 of de 380 en de 960.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Hellraidermike

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    LOL ik heb nog nooit zoveel onzin gehoord.

    Zullen dan maar even een benchmark erbij pakken zodat we feiten hebben.
    videocardbenchmark . n e t/high_end_gpus.html
    cpubenchmark . n e t/high_end_cpus.html

    U zei ?

    Prijs kwaliteit is nvidia toch echt ook het beste.

    Daarnaast heb je nog het probleem dat amd videokaarten veel meer herrie maken, veel heter worden, veel meer stroom verbuiken. Dan kan je beter 100 euro meer betalen. voor iets wat drie stappen vooruit is dan 100 minder betalen en drie stappen achteruit.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    jeroenislego

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    fanboys everywhere, get your game on.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Jaguar-Z

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Lol, zegt de AMD fanboy.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Tombraider225

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    hah als de R90 Fury en Fury X niet snel genoeg zijn dan de GTX 980 en de GTX980TI schiet toch op man Nvidia fanboytje!

    De nieuwe r390 fury x is veel sneller dan de gtx 980 hij is een beetje gelijk met de Gtx 980 ti in sommige spellen is iets trager hangt af welke spel in meeste gevallen is die sneller.

    De vorige GPU van amd was ook al snel R295x2 met 8GB video geheugen dat zie ik nvidia niet doen ze vragen elke geheugen die ze extra instoppen nog is 500,- euro alsof ze 40% sneller zijn maarja Nvidia is groot qua naam en bedrijf.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    ShadowX

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Dit zijn topics die goed van pas komen zeker gezien ik begin 2016 een nieuwe game PC voor me zoon wil bouwen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    CroniC

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Succes ermee, maar het bouwen zelf stelt echt niet zoveel voor, alles past er maar op 1 manier in. Kan haast niet missen :)
    Belangrijker is dat je je componenten goed op elkaar afstemt, en misschien nog wel het belangrijkste; een degelijke voeding.

    Tevens een beetje futureproof inkopen. Een overklokbare CPU kan de levensduur van een PC misschien wel met 2jaar of meer oprekken, maar pas overclocken als het echt nodig is en de garantie eraf is.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    ShadowX

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Thx CroniC,

    Wat betreft het in elkaar zetten heb ik geen moeite mee ik heb tot op heden alles zelf gebouwd.
    Me laatste PC die ik voor me zoon kocht was begin 2011 wat dus alweer bijna 5 jaar geleden is, enige wat er later vervangen is is de videokaart.
    Omdat ik er 5 jaar uit ben geweest zijn dit soort topics best handig om te weten wat ik het beste voor hem kan kopen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Swieb

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Voor videokaarten kan ik Tom's Hardware van harte aanbevelen (daar komt m'n videokaart-artikel voor een groot deel ook op neer): www.tomshardware.com
    eviews/gaming-graphics-card-review,3107.html

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    CroniC

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Graag gedaan,
    Gelukkig is er niet zo heel veel veranderd, weet wel dat je met Intel/Nvidia altijd goed zit ;)
    Maar aangezien DX12 er bijna is kan dat nog wel eens veranderen, aangezien AMD daar momenteel nog iets beter mee omgaat.

    Daarna tegen de tijd dat je gaat aanschaffen via hardware.info de reviews lezen zoals Inflatable zei. Tweakers kan ook, maar die zijn vaak wat minder uitgebreid beschreven dan van Hardware.info

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Inflatable

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Overklokkken kan je gewoon meteen al doen, heeft geen invloed op de garantie.. Meeste hardware is tegen te hoog klokken beschermd en waarom dat prestatiepotentieel laten liggen..

    Het is zo makkelijk, een paar instellingen in je bios veranderen en klaar.. Zijn ook genoeg handleidingen voor te vinden op internet als je niet weet hoe het moet..

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    CroniC

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Nee, want als je per ongeluk wel teveel voltage laat lopen, of je koeling is niet in orde/geschikt kan CPU wel schade oplopen wat niet onder garantie valt.
    Wil je wel garantie tijdens het overklokken zul je Performance Tuning Protection Plan moeten aanschaffen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    ShadowX

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Bedankt allemaal, zal zodra het zover is alles eens goed lezen, ga ervan uit dat een budget van 1500 a 2000 euro genoeg moet zijn om een leuke Game PC voor in elkaar te zetten, daarnaast wil ik hem ook een ander scherm geven gezien hij nu op een HD ready TV gamed, veel eisend is hij gelukkig niet.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    XtraLinkUK

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Hou er wel rekening mee dat je een ruime kast neemt, omdat je de pc zelf in elkaar zet. Vooral de lengte bedoel ik daarmee. De meeste videokaarten van tegenwoordig zijn al gauw meer dan 20 cm, wat vaak in de weg komt te zitten met je harde schijven.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Inflatable

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    *edit*

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Inflatable

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Je moet zeker als beginner ook helemaal niet aan voltages zitten.. Die laat je gewoon standaard.. Ik kom ook bijna nooit aan voltages, mijn i5 3570K draait op 4.2Ghz en mijn GTX980Ti op 1500Mhz gewoon allemaal met standaard voltage..

    Onzin ook om extra garantie te moeten kopen voor overklokken.. Intel verkoopt niet voor niks unlocked K processoren, die zijn gemaakt om over te klokken.. Anders kan je net zo goed een goedkopere non-K CPU kopen die je niet kan overklokken.. Zelfde geldt voor videokaarten, die komen vanaf fabriek al overklokt en men verkoopt zelfs speciale kaarten voor overklokkers..

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • oropher

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    Jij geeft 1500-2000 euro uit aan een compu voor je zoon?

    Als er iets is wat mijn vader nooit zou hebben gedaan is dat het wel. Daar had hij dan ook gelijk in.
    Dat je dan ook nog de PC voor hem bouwt en zelfs niet samen met hem geeft al helemaal de indruk dat je zoon weinig tot niets van jou zal opsteken.

    Nah, succes dan maar.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • None

    Hellraidermike

    • 1 jaar, 6 maanden geleden
    1500 euro is achterlijk veel.

    Ik kan je een pc maken met een gtx 980 ti, en een i7 met 16 gb voor minder dan 1100 euro. En dan speel je gegarandeerd alles op ultra

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.