Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord
Hardware

Bouw je eigen game-pc: AMD Ryzen

Reise, Ryzen

Geschreven door Wilbert Meetsma op
Niks elitisme; iedereen kan aan de pc. De instapdrempel lijkt voor veel mensen onoverkomelijk, maar met een goedbedoeld duwtje in de juiste richting kom je al heel ver. In dit artikel gaan we dieper in op hoe processors werken en waarom AMD jarenlang niet meetelde.

Jarenlang luidde het advies hetzelfde: neem maar gewoon een Intel Core i5 of i7 bij het samenstellen van je computer. Ook in het eerste artikel van deze reeks lieten we de processors van AMD voor wat ze waren en kozen we zonder omkijken voor Team Intel. Met de komst van AMD Ryzen hebben de knappe koppen van Advanced Micro Devices echter de achterstand ingehaald en doet de fabrikant weer volop mee in de race. Het nieuwe topmodel, de AMD Ryzen R7 1800X, hebben we al uitgebreid getest, maar wat maakt de Zen-architectuur nou zo anders dan de voorgaande processors van AMD?

Klein maar fijn

Als processorbouwers als Intel en AMD een nieuwe ‘central processing unit’ ontwerpen, kunnen ze twee kanten op. De eerste mogelijkheid (en de makkelijkste) is het bestaande ontwerp tegen het licht houden en waar mogelijk verbeteringen aanbrengen. In de tussentijd staat de fabricagetechnologie ook niet stil en kunnen fabrikanten steeds kleinere transistors in silicium etsen. Transistors zijn het meest elementaire onderdeel van een processor en een cpu die is opgebouwd uit kleinere transistors is energiezuiniger.

Deze zogenaamde ‘die shrink’ heeft tot gevolg dat je meer transistors op een chip kunt proppen, zodat deze bij hetzelfde energieverbruik meer werk kan verzetten. Het resultaat is een chip die hetzelfde kan als de vorige generatie, maar alles net iets beter doet. Begin deze eeuw waren de transistors van minstens 130 nanometer bij processors als de Intel Pentium 4 of de AMD Athlon nog de norm; inmiddels zitten we op de 14 nm.

Ryzen

De draad kwijt

De andere route naar een betere processor is een hele nieuwe architectuur. Met veranderende tijden komen andere eisen aan processors en soms kun je alleen maar vooruit door het roer radicaal om te gooien. AMD besloot dit in 2011 te doen en presenteerde vol trots de Bulldozer-architectuur. Met vier, zes of zelfs acht rekenkernen op hogere kloksnelheden dan de concurrent zag AMD’s stokpaardje zich als de gedoodverfde winnaar in processorland. De praktijk bleek een stuk minder rooskleurig. De Core i7 2600K – vier kernen op 3,4 tot 3,8 GHz die elk twee taken kunnen uitvoeren – liet de FX-8150 – vier modules van twee eenvoudigere kernen op 3,6 tot 4,2 GHz – stof happen. De FX-8150 moest zelfs de goedkopere Core i5 2400K voor zich dulden bij de meeste games.

Wat ging er fout? Allereerst had AMD zich verschrikkelijk verkeken op de moeite die het kost om games efficiënt op alle kernen te laten werken. Complexe programma’s, waaronder games, verdelen de uit te voeren taken onder in ‘threads’. In het geval van games heb je een ‘render thread’, die berekent hoe een scène er uit moet zien en stuurt de informatie door naar de videokaart om het beeld op je scherm weer te geven, een thread voor regels van het spel, een thread voor het geluid, een thread voor de AI, enzovoort. Al die draadjes vragen echter niet evenveel van een rekenkern. De render thread is veruit de grootste taak bij de meeste games.

Chaos in de keuken

Kun je die render thread dan niet gewoon verdelen over meerdere kernen? Dat is waar Bulldozer in uit had moeten blinken. Bij makkelijk te verdelen taken zoals het renderen van een video presteerden de processors van AMD prima, maar een game laat zich minder goed in stukjes hakken dan de losse frames van een film. Het grote probleem is dat de processor bij games veel berekeningen in de juiste volgorde moet doen, anders klopt het resultaat niet. Vergelijk het met de keuken in een restaurant. Als je rauwe reepjes kipfilet in een Caesar-salade smijt en vervolgens het geheel in de pan mikt om te garen, kun je de zaak wel sluiten.

Het probleem van ‘multithreading’ reikt verder. Het vereist een hoop geregel om alle taken over meerdere rekenkernen te verdelen en die ‘overhead’ betekent tijdverspilling. Ooit twee koks om de beurt een plakje van een komkommer af zien snijden? De chef zou een hartverzakking krijgen. Toen Team Fortress 2 ondersteuning voor multithreading kreeg, presteerde de game aanvankelijk zelfs slechter in vergelijking met een enkele kern. Meer rekenkernen tegen een probleem aangooien kan dus een averechts effect hebben.

Het kost veel tijd en geld voor een ontwikkelaar om goed om te gaan met meerdere kernen en dan is het al snel verleidelijk om het parallelliseren van de cpu-taken op een laag pitje te zetten. De afgelopen jaren gaat het steeds beter, maar nog altijd komen er games uit die één processorkern maximaal belasten en de rest met vakantie sturen. Op dat moment komt het aan op de rauwe kracht van een enkele kern en dat is precies waar de eenvoudigere kernen van Bulldozer het lieten afweten. De cpu’s op basis van Bulldozer klokten weliswaar heel hoog, maar de benchmarks bewezen dat ze per kloktik minder werk gedaan kregen dan de processors van Intel.

Terugkeer van gezond verstand

Jarenlang probeerde AMD tevergeefs de teleurstelling van Bulldozer ongedaan te maken. Piledriver, Steamroller en Excavator bleken – ondanks de stoere namen – slechts timide evoluties van een falend concept. Na bijna zes jaar aan doffe ellende heeft AMD nu het roer wederom omgegooid. Met de Zen-architectuur is het grote aantal kernen gebleven, maar de processorontwerper speelt nu verstandig leentjebuur bij aartsvijand nummer één. AMD zet nu in op complexere kernen die meer instructies per kloktik kunnen verwerken. Bovendien kunnen deze kernen dankzij ‘simultaneous multithreading’ net als de Core i7-processors van Intel nu twee threads tegelijk per kern verwerken.

In een zeldzaam vertoon van gezond verstand in de wereld van pc-hardware heeft AMD besloten de naamgeving eens niet nodeloos ingewikkeld te maken en volgt deze gewoon de classificatie van Intel. Vergelijkbaar met Core i3, i5 en i7, zijn de cpu’s gebaseerd op Zen onderverdeeld in Ryzen 3, 5 en 7. De Ryzen 7-cpu’s – bedoeld voor professionals en veeleisende gamers – zijn al beschikbaar. Ryzen 5 – voor de meer mainstream gamer – verschijnt op 11 april en Ryzen 3 – voor de lichtere portemonnee – doet later dit jaar zijn intrede.

Mocht je enthousiast zijn geworden en je oude AMD-processor willen vervangen, wees er dan wel op bedacht dat de Zen-architectuur ook gepaard gaat met een nieuwe socket. De Ryzen-processors passen alleen in een moederbord met AM4-socket, zoals de Asus Crosshair Hero VI die we in de video gebruiken. In het verleden was het wel eens mogelijk om een nieuwe AMD-processor in een oude socket werkend te krijgen met een bios-update. De Zen-architectuur ondersteunt echter alleen DDR4-geheugen, wat de AM3+-moederborden niet doen, en bovendien verschilt het aantal pinnen waarmee de processor contact maakt met het moederbord. Het ding past simpelweg niet.

Kinderziektes

Is alles nu koek en ei voor AMD? Nog niet, want ook al gaat de fabrikant er wederom met de prijs voor beste prijs/prestatie-verhouding vandoor, presteren games in veel gevallen nog niet naar behoren. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste zijn de meeste games nog niet geoptimaliseerd voor de nieuwe chips. Een recente patch voor Dota 2 laat al een verbetering zien en bij Ashes of the Singularity liggen de prestaties in sommige gevallen zelfs 31 procent hoger.

Niet alleen gamestudios moeten aan de bak om Ryzen volledig tot zijn recht te laten komen, ook voor moederbordfabrikanten en Microsoft is er werk aan de winkel. De firmware van de bijpassende moederborden vertoont nog kuren en zetten de cpu nog te vaak in de energiebesparingsstand en Windows 10 weet niet nog helemaal wat voor prioriteit de nieuwe processors moeten krijgen. Hierdoor presteert Ryzen nog niet op de top van zijn kunnen.

Deze kinderziektes ten spijt mag AMD weer juichen. Na jarenlang de underdog-positie in te nemen doet de chipbakker weer mee op processorgebied. De AMD Ryzen 7 1800X presteert vergelijkbaar met de Intel Core i7 6900K en kost de helft. Voor games blijft de Intel Core i7 7700K voorlopig heer en meester, maar met Ryzen 5 in het verschiet is dat misschien wel voorbij. Intel kan dus niet langer meer op z’n lauweren rusten en moet weer op zoek gaan naar echte verbeteringen, zoals in de tijd van de Pentium 4. Dat is niet alleen goed nieuws voor AMD, maar ook voor gamers.

Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door Asus. De inhoud is volledig bepaald door de redactie van Gamer.nl. Klik hier voor een overzicht van meer artikelen en video's over Asus producten.

Dit artikel delen:

Lees meer

Metal Gear-artiest Yoji Shinkawa werkte mee aan Black Ops 3-dlc Is de eerste screenshot van Red Dead Redemption 2 verschenen?
8

Reacties op: Bouw je eigen game-pc: AMD Ryzen

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • casualkiller

    • 7 maanden geleden
    De laatste keer dat ik een amd systeem gebouwd heb was rond 2002 ofzo, denk ik, athlon k7 met een 9800 gt pro videokaart.

    Daarna gezworen nooit meer iets van AMD te kopen , voor de desktop pc, that is ;) 1 grote ramp.

    Zelfs vandaag de dag als ik ergens een catalyst window op zie poppen begin ik spontaan te shaken.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Swieb

    • 7 maanden geleden
    @casualkiller

    Gelukkig zijn ze inmiddels van Catalyst afgestapt. Te veel PTSD-gerelateerde klachten, vermoed ik. :P

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • hulstpower

    • 7 maanden geleden
    @casualkiller Had 1.5 jaar geleden de r9 390 gekocht voor mooi prijsje best blij met de kaart, Kon alleen gisteren op me werk een 980 ti kopen voor 50 euro aan het goede doel en die kaart er in gedaan en man wat eeen wereld van verschil niet alleen de fps maar het geluid zo still en geen bugs in games het scheelt enorm.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Inflatable

    • 7 maanden geleden
    Laatste alinea's zeggen wat mij betreft alles.. Ik zou nog steeds geen AMD kopen als PC gamer, ze zijn simpelweg niet stabiel en compatibel genoeg (daar schijnt AMD maar niet vanaf te komen).. Maar het is sowieso positief dat er weer iets is wat op concurrentie lijkt, al zou dat alleen maar resulteren in goedkopere Intel CPU's..

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • jaquesparblue

    • 7 maanden geleden
    Die kinderziektes zijn allang opgelost..

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Panzermeister

    • 7 maanden geleden
    Wel goede ontwikkelingen dit, naast de betere stabiliteit en betrouwbaarheid van AMD zijn nu ook de prestaties weer op niveau. Hoe in de toekomst games gaan draaien op Ryzen is nu nog moeilijk te voorspellen maar ik denk dat het goed gaat zijn.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Archer

    • 7 maanden geleden
    concurrentie = goed (en vooral voor ons pc gamers)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • tektwo

    • 7 maanden geleden
    Wat AMD heeft geholpen denk ik, is dat de console fabrikanten allen voor AMD hebben gekozen. Dat zijn miljarden inkomsten waar Intel en Nvidia stiekem behoorlijk van balen. Volgens mij is dat grote de reden dat AMD nu zo sterk uit de hoek komt. Dan volgt er blijkbaar ook een nieuwe grote socket AM44 als de benaming klopt. Daar gaat een 'whopping' 12 of 16 core processor in. Dat wordt de sweet spot van Enthousiaste PC bouwers. X390 vs X299. Ben benieuwd

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.