gastartikel

Dit museum in Heerenveen presenteert games zoals wij ze zien: als kunstwerken

Ex-Gamer.nl-redacteur Merijn de Boer over de expositie die hij maakt

Geschreven door Merijn de Boer op
Games zijn kunst en gamemakers zijn kunstenaars. Dat is de boodschap van Arranged Realism, een expositie die op 9 oktober van start gaat in Museum Belvédère in Heerenveen. Oud-redacteur van Gamer.nl Merijn de Boer zette de tentoonstelling op. Hij vertelt over wat je er allemaal tegenkomt: van concept art voor Dishonored en The Witcher tot hele kunstvormen die speciaal voor games werden bedacht.

Ruim een jaar geleden wandelde ik Museum Belvédère binnen, waar ik in gesprek kwam met directeur Han Steenbruggen. Toen ik vertelde dat ik in de game-industrie werkte, lichtten zijn ogen even op. “Interessante wereld”, zei hij. Ik antwoordde, wijzend op de bezoekers die langsliepen: “Ja, en met verschillende kunststromingen waar dit publiek geen weet van heeft.”

Ik vertelde over de combinatie van audio, video en interactie en hoe de balans daartussen bepaalt hoe overtuigend gamewerelden zijn. Ik vertelde over de makers van virtueel gras, wind en personages, en over de sfeerbeelden die vóór de productie worden gemaakt: de concept art. Toen ik in een vervolggesprek voorbeelden uit mijn tas haalde en op tafel legde, maakte verrassing bij Steenbruggen plaats voor overtuiging: “Maar dit is kunst!”

Kunstwerken uit Prey. De werken van kunstenaar Fred Augis hangen aan de virtuele muren in ruimtestation Talos 1. Binnenkort hangen ze in het museum.

Zo ontstond de expositie Arranged Realism. Ondertitel voor het brede publiek: kunst uit games. We tonen niet alleen concept art aan de muur (uit Horizon Zero Dawn, The Order: 1886, Dishonored 2 en meer) maar ook werken in virtual reality die zijn gemaakt ín vr. Daarnaast vind je er 3D-prints en diorama’s uit games en een uitgebreide interactieve database met technologieën die in de game-industrie worden gebruikt.

De ondertitel voor ingewijden, zoals lezers van Gamer.nl, is daarom net iets anders: kunst uit een virtueel tijdperk.

Kunstenaars maken de regels

Gaandeweg kreeg de expositie vorm. We spraken over kunstvormen die speciaal voor games gemaakt worden (“Neo Deco” in Prey bijvoorbeeld) en over hoe kunst überhaupt een grote rol speelt in virtuele werelden. Van brutalisme in Control’s The Oldest House, tot pure romantiek in The Witcher of Assassin’s Creed Valhalla. Bij Control speelt brutalisme niet alleen een passieve rol; je loopt door de architectuur, waar de muren leven en soms letterlijk op je af komen.

Bij openwereldgames zoals The Witcher, Red Dead Redemption, Assassin’s Creed of Ghost of Tsushima is er nog iets bijzonders aan de hand: je maakt in feite zelf – met hulp van de designers van de game – de kunst, door tijdens het spelen de composities te arrangeren. Stop even met je paard bij een beekje, kijk uit over de vallei voor je en je hebt een schilderij van Caspar David Friedrich te pakken.

Hoewel je zelf deze momenten en composities creëert, zijn het natuurlijk de makers die het voor je klaarzetten achter de schermen. Art directors, world designers, narrative designers, environmental artists maar ook de tools & infrastructure leads en cinematic directors bepalen het niveau van realisme. Zij leggen de tijd op een dag vast, controleren de weersomstandigheden en de licht-, of -wolkeneffecten maar ook de manier waarop de wereld op de speler reageert. Games hebben spelregels maar ook wereldregels – en deze worden door tal van digitale kunstenaars opgesteld. Het resultaat is wat men vroeger magie zou noemen.

Graphics staan anno 2021 op zo’n hoog niveau dat de gamewereld en de concept art steeds meer op elkaar lijken.

Het kasteel van Dover, door Eddie Bennum (senior art director/concept artist bij Ubisoft).

Gamestudio’s maken eigenlijk hele virtuele tijdperken en zetten daarin alles in de juiste volgorde en op de juiste plek voor de speler. Als fervent gamer weet je wellicht een en ander over hoe dat in zijn werk gaat – en over wat er mis gaat als personages blijven plakken in een animatie, of met de armen door een auto of paard zwiepen. Maar het publiek buiten gamers, weet die wat personages laat bewegen of juist de mist in laat gaan? Weet een niet-gamer hoeveel werk er zit in het bouwen van landschappen, gebouwen, personages én het afstemmen van al die elementen op elkaar?

De expositie gaat wat dieper in op al die ambachten die met elkaar samenwerken – soms met wel 500 tot 1000 ontwerpers – en hoe een virtuele wereld tot leven komt. Met de designers geven we een kijkje in de keuken van het maakproces en laten we zien hoe een game van concept naar speelbare wereld beweegt. Dat doen we met afbeeldingen, 3D-prints, diorama’s en interactieve installaties. En ja, je kunt ook enkele games spelen op locatie.

Wat ga je zien?

Al in een vroeg stadium hebben we contact gelegd met studio’s zoals Arkane Studios (Dishonored, Prey, Deathloop), Guerrilla Games (Killzone, Horizon Zero Dawn), Hello Games (No Man’s Sky), Mimimi Games (Desperados III) én natuurlijk de kunstenaars die de concept art in hun opdracht maakten. Veel kunstwerken halen we naar het museum met de hulp van galerie Cook & Becker, die zich specialiseert in giclees met concept art. Omdat concept art meestal niet door de kunstenaar op papier is gezet –- het is vaak digitaal vervaardigd – is het bijzonder om het werk nu eens buiten de (spel)computer te kunnen zien.

Proefjes uit de voorbereiding. De concept art die we tonen is uitgebreid en verdeeld in verschillende stijlen en periodes waarin games uitkwamen. Herken jij ze allemaal?

Het is daardoor alsof je iets uit een andere wereld naar die van ons haalt. Extra zichtbaar is dat bij Dishonored. De werken die Arkane Studios maakte als ontwerp voor Serkonos hangen daar ook in huizen en kantoren ín de game. Arkane hergebruikt zo op hele originele wijze concept art, en in de expositie ontdek je wie de kunstenaars erachter zijn.

The Duke, door Sergey Kolesov. Dit werk gold als inspiratie voor de wereld van Dishonored 2.

Naast tal van werken zoals hierboven, laten we ook landkaarten uit games zien en enkele objecten uit virtuele werelden. Sommige ervan komen uit collector’s editions, maar er zijn ook nieuwe objecten geprint speciaal voor deze expositie.

Herken je dit object? Hint: na het drinken van de inhoud voel je je iets beter.

Schijnwerpers op visual artists

In deze expositie laten we werk zien van onder andere Joe Studzinski, die vroeg in zijn carrière als concept artist werkte aan The Order: 1886 maar nu voor diverse Disney-films de concept art maakt. Of wat denk je van Simon Stålenhag, die promobeelden maakte voor Hello Games (No Man’s Sky) maar daarbuiten vooral beeldverhalen maakt, waarvan één inmiddels ook door Amazon werd getransformeerd tot serie: Tales from the Loop.

Promotionele beelden voor No Man’s Sky, door Simon Stålenhag.

Van de concept artists bij Arkane tonen we onder andere werk van Fred Augis, Sergey Kolesov en Piotr Jabłoński. Stuk voor stuk lijken het rasechte olieverfschilders in de ogen van kunstkenners. Voor hen is het wellicht een verrassing om te horen dat de conceptschetsen volledig digitaal zijn gemaakt. Dit maakt de expositie leuk voor liefhebbers van bijvoorbeeld de romantiek maar natuurlijk ook voor gamers. Voor hen is Arranged Realism vooral een feest van herkenning.

Bij het zien van deze kaart aan de muur weten liefhebbers van openwereldgames genoeg.

Daarnaast is er bij de expositie aandacht voor kunstenaars die niet werken met tekentablets maar met de Oculus-controllers in de hand. Durk van der Meer bijvoorbeeld werkt met Google Blocks en Substance Painter en maakte ín virtual reality de werken Terrarium (zie hieronder) en virtuele jungle Maranga. Eerstgenoemde is te zien in het MOR (Museum of Other Realities) maar vanaf 9 oktober ook binnen Arranged Realism. Met een vr-headset op je hoofd loop je erdoorheen.

Terrarium, door Durk van der Meer (1978).

Gamers worden kunstenaars dankzij fotomodus

Games zijn (meestal) gemaakt om plezier in te hebben en missies in te voltooien, hoewel je je als speler ook met andere activiteiten kunt verliezen in de uitgestrekte gebieden. Zoals met de fotomodus in games, die meer en meer wordt gebruikt om virtuele kunst mee te maken. In samenwerking met het museum organiseren we daarom ook een fotowedstrijd met beelden uit games. We werken met een jury van drie vakfotografen, die in de categorieën landschap, portret en architectuur de mooiste composities selecteren. Drie winnaars en drie runner-ups komen aan de muur te hangen in het museum. Meedoen of meer info? Volg deze link.

Dit ‘kiekje’ uit Uncharted 4 zou prima passen in de categorie portret.

Lang niet alles dat je op 9 oktober krijgt te zien past in dit artikel. Als kleine teaser noem ik nog het onderdeel From Pixel to Perfect, waarin we een stukje terug in de tijd gaan met onder meer dozen van pc-games uit het LucasArts- en Sierra-tijdperk, artwork uit jaren-negentiggames en een interactieve tijdlijn vanaf 1972. Bij elk onderdeel vind je prachtige 2D-tekeningen, 3D-modellen, nieuwe technologieën en échte kunst die er in meer dan veertig jaar tijd al is gemaakt voor onze favoriete bezigheidstherapie: games.

Zien we jou (en je gamekunst) vanaf 9 oktober bij de expositie?

Locatie: Museum Belvédère, Heerenveen (Friesland)

Datum: 9 oktober (2021) t/m 23 januari (2022)

Met o.a. werken uit: The Witcher 3, The Order: 1886, Horizon Zero Dawn, Dishonored 2, Prey, Ghost of Tsushima, Desperados III – en nog veel meer

Grootte: ca. 250m2, verspreid over verschillende kamers

Samenstelling: Merijn de Boer (projectleider: idee, opzet, verzameling werken), Caroline van de Meent (scenograaf: vormgeving diverse installaties), Indietopia (Kristiyan Petrov, Marc Paulusma, Hedwig Hibma, Milan Tent & Lars Warink - 3D prints, aanvullend design).

Dit artikel delen:

Lees meer

Vapid Dominator nu beschikbaar in GTA Online Coca-Cola en State Farm overwegen sponsorschap Overwatch League te stoppen
2

Reacties op: Dit museum in Heerenveen presenteert games zoals wij ze zien: als kunstwerken

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • avatar

    whaha

    • 6 augustus 2021 14:04
    Dit wil ik graag bezoeken!

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • Floks

    • 6 augustus 2021 15:36
    Wat een enorm leuk stuk om te lezen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.