Column

Gamen met een controledwang

Van constant saven tot alle vraagtekens afgaan

Geschreven door Michel Musters op
Het is fijn om een gevoel van controle in het leven te ervaren, voor de een wat meer dan voor de ander. Games zijn bij uitstek een medium dat je dat gevoel kan geven, al staat het net zo vaak het spelplezier in de weg.

De drang naar een bepaalde mate van controle in het dagelijks leven is zeer menselijk. In de oertijd betekende controle over een situatie het verschil tussen leven en dood. Dat instinct ervaren we nu nog steeds, maar bij gebrek aan levensbedreigende situaties uit dat zich op allerlei unieke manieren. Zelf heb ik een lichte controledwang. Ik gedij enorm op structuur in mijn leven, van elke dag om dezelfde tijd dezelfde werkzaamheden uitvoeren, tot extreem gedetailleerde Excel-bestanden van mijn verdiensten en mijn game-, film- en muziekcollectie nauwkeurig bijhouden. Alles in mijn huis heeft een vaste plek en elke ochtend werk ik hetzelfde riedeltje af in de douche en voor de spiegel.

Stresskip

In stressvolle periodes neemt die drang naar controle toe. Eind vorig jaar begon ik na enkele jaren wikken en wegen aan een operatietraject voor een gezondheidsprobleem. Ik heb mijzelf op voorhand zo goed mogelijk laten informeren over alle medische ingrepen en alle mogelijke complicaties die zich kunnen voordoen. Chirurgen werden vast krankjorum van mijn vele belletjes en mailtjes om maar zo helder mogelijk in kaart te brengen wat mij te wachten stond. Zoals bij zo’n beetje alles in het leven is een goede voorbereiding een fijn handvat, maar geen garantie voor een goede afloop. 

Zoals bij zo’n beetje alles in het leven is een goede voorbereiding een fijn handvat, maar geen garantie voor een goede afloop. 

Het feit dat ik geen controle had over mijn nabije toekomst, leverde in andere facetten van mijn leven een uitspatting van die drang op. Ik had altijd al de neiging voor het slapen gaan te checken of mijn huis veilig was en op slot zat, maar in de maanden voor die eerste operatie was ik soms wel een kwartier bezig met alles controleren voordat ik uitgeput op bed plofte. Is dat raam dicht en zit die deur écht op slot? Staat het gasfornuis uit? Ik gooide daarnaast heel mijn inrichting om: allerlei oude spullen en meubels gingen de deur uit en een nieuw interieur kwam ervoor in de plaats. Op die manier kon ik toch ergens invloed op uitoefenen, al was het niet over datgene waar ik wakker van lag.

Vraagtekens

In games komt die controledwang ook terug, niet in de laatste plaats omdat het soms aangemoedigd wordt om secuur te werk te gaan. Maar net zo vaak is het juist irritant. Je herkent het vast wel: een spel uitspelen terwijl je de beste items of sterkste wapens niet of nauwelijks hebt aangeraakt. Je wordt soms doodgegooid met extra krachtige munitie, maar je bewaart het voor de zekerheid - waarschijnlijk komt het nog van pas in een gevecht tegen die ene krachtige eindbaas. Vervolgens blijft het voorgoed in je inventaris zitten. Zonde natuurlijk, zeker als het nieuwe gameplaymogelijkheden met zich meebrengt.

Assassin's Creed Odyssey

In openwereldgames is het mogelijk nog vermoeiender. Vaak is een landkaart tot de nok toe gevuld met vraagtekens of andere icoontjes die aangeven dat er op een specifieke plek in de spelwereld iets te beleven valt. In de moderne Assassin’s Creed-games ben ik de eerste tientallen uren werkelijk alle icoontjes aan het afgaan om maar niets te missen, want stel je voor dat het een interessante missie, sterkere uitrusting of een nieuw stukje van het overkoepelende verhaal oplevert! Als ik niet uitkijk, ben ik na dik tachtig uur nog niet eens op de helft van een game en ben ik er gevoelsmatig al helemaal klaar mee. Gelukkig laat ik dat bij de meeste games op de helft van het avontuur los en race ik alsnog door het verhaal heen. 

Wat dat betreft ken ik de grenzen van mijn geduld én mijn agenda goed genoeg. Ik game alleen wanneer ik daar tijd voor heb of wanneer het onderdeel is van mijn werk, dus oefent het weinig invloed uit op andere aspecten van mijn leven. Tegelijk zou minder rigoureus spelwerelden doorzoeken of alle opties van een game volledig benutten mij wel sneller het aftitelingsscherm opleveren, waardoor ik meer games zou kunnen (uit)spelen. Een ander nadelig gevolg is dat grote gebieden die opeens beschikbaar komen, mij sneller dan een gemiddelde speler stress opleveren. Wanneer ik een gebied helemaal heb uitgekamd en het daardoor als mijn broekzak ken, is de voldoening dan weer wel des te groter.

Savescum

De drang naar controle loont ook vaak genoeg in games, waardoor ik anderzijds niet gemotiveerd word om het af te leren. In spellen waarin je je progressie handmatig kunt opslaan – de The Elder Scrolls-games bijvoorbeeld – doe ik dat na zo’n beetje elke grote of kleine actie. Een missie uitgespeeld? Saven. Een belangrijk personage gesproken? Saven. Een monster verslagen? Saven. Een tof wapen gevonden (dat ik toch nooit ga gebruiken)? Mijn punt moge inmiddels wel duidelijk zijn. En ja: het loont om dit te doen. Nét die ene keer dat ik de teugels laat varen, eindelijk een gruwelijk monster heb verslagen en besluit niet te saven, word ik daarna natúúrlijk het level doorgeslingerd door zijn verstopte metgezel, of dood ik per ongeluk een personage dat nog een missie voor mij had. 

The Elder Scrolls 5: Skyrim

Onlangs speelde ik Pikmin 3 Deluxe en dat spel beloont spelers die graag controle over de situatie houden enorm. Daar word ik erg blij van, alsof ik toe kan geven aan mijn instinct en daar van de ontwikkelaars een schouderklopje voor ontvang. Pikmin draait niet alleen om het managen van honderd mierachtige wezentjes die alles doen wat je ze opdraagt; het is vooral ook een tijdsmanager. Je hebt een beperkt aantal dagen – wanneer het sap dat je met gevonden fruit maakt op is, kun je niet in leven blijven – en elke dag telt maar zo’n twintig minuten. In eerste instantie levert die tijdsdruk vooral veel stress op.

De voldoening is echter gigantisch wanneer ik in één in-game dag gevoelsmatig meer klusjes krijg gedaan dan ik op voorhand verwachtte. Door goed te plannen, de kortste routes af te leggen en tactische beslissingen te maken, breng ik net dat extra stuk fruit terug naar de thuisbasis, of heb ik last-minute een muur omver gebeukt zodat mijn volgende in-game dag iets relaxter begint. De Pikmin-games zijn een natte droom voor controlefreaks. Althans, totdat een plotseling opduikend monster een flinke hap neemt en je een paar jammerende Pikmin-zieltjes de lucht in ziet zweven. Dan toch maar de dag overdoen?

Pikmin 3

Goede zorgen

In het echte leven kun je echter geen dag overdoen of een savefile laden. Iedereen moet vroeg of laat accepteren dat je maar beperkte invloed hebt op je eigen leven. Ondanks dat dit moeilijk te behappen valt voor mensen met een controledwang, werkt het ergens ook bevrijdend: het betekent immers dat alles wat je doet maar tot op zekere hoogte een (negatieve) invloed kan hebben op de toekomst. Maar ja, die enerverende filosofie komt niet bij me op wanneer ik nog een keer check of dat gasfornuis echt uit staat.

Ik ga hier, alleen maar om dit verhaal rond te praten, niet claimen dat games mij hebben geholpen met het loslaten van mijn angst voor het onbekende. Ik was tot de laatste minuut voor mijn eerste operatie stikzenuwachtig. Gelukkig bleek het allemaal mee te vallen en verloopt alles veel beter dan ik ooit had durven hopen. Jezelf voorbereiden op het ergste heeft zo zijn voordelen. Ik controleer voor het slapen gaan nog wel of de deur op slot zit, maar ben daar nu mijn leven weer op de rails is veel minder lang mee bezig. 

Mijn grootste zorgen bestaan eindelijk weer uit het uitpluizen van vraagtekens op virtuele kaarten, het tijdig saven van mijn avontuur en zorgen dat alleen de blauwe Pikmin dat kabbelende beekje inlopen. Ik verzeker je: dat zijn goede zorgen om te hebben.

Elke zaterdag verschijnt er een column op Gamer.nl die (meestal) ingaat op actuele gebeurtenissen.

Dit artikel delen:

Lees meer

Hoogtepunten: Free Radical Design opnieuw opgericht en Warner Bros. mogelijk opgesplitst Sluit je vanavond tijdens onze Knockout City-livestream aan bij de PU-crew
10

Reacties op: Gamen met een controledwang

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • avatar

    Vogeltje

    • 22 mei 2021 10:10
    Voor een deel kan ik mij hier wel mee vinden. Gelukkig heb ik zelf zelden tot eigenlijk nooit echt last van. Savescum bijvoorbeeld gewoon helemaal nooit, maar dat vraagtekentjes afwerken, ja, dat wel. Het grote verschil is alleen dat ik het niet erg vind om te doen. Ik zit er 0 druk achter van enige vorm. Gamen is ontspanning, dus zo ga ik er gewoon mee om. Als ik heel veel uur uit een game kan halen, vind ik dat prima, zolang ik mij er mee vermaak.
    Het gevoel dat het binnen een bepaalde tijd klaar moet zijn, of wat voor soort beperking je jezelf (onbewust) oplegt, heb ik niet.

    Het ligt denk ik ook aan wat voor games je speelt. Ik heb mijzelf een hele tijd geleden gevonden in games die ik "vrije" games noem. En niet omdat ze een open wereld hebben, maar het gewoon helemaal aan mij over laten hoe ik door een level/missie heen kom.
    Dit zie je het meeste terug in stealth games en natuurlijk ook een aantal RPG's. Dit is het probleem, maar je zoekt maar uit wat betreft de oplossing.

    Zo speel ik nog steeds games als Thief (2). Deus Ex, Fallout games (mods helpen ook erg mee), Dishonored, Prey, Hitman games en zo zijn er gelukkig nog wel meer. Experimenteren wordt namelijk beloond in deze spellen. Je combineert iets met wat anders. Dat kan erg succesvol zijn of niet. Maar ondanks de uitkomst, is het hoe dan ook hilarisch.

    Vandaar dat ik heel erg uit kijk naar Deathloop over vrijwel elke aangekondigde game op het moment. Deathloop laat mij echt gamen (hoop ik natuurlijk). Je krijgt tools tot zover de techniek en ervaring het toelaat van de devs en verder kan ik daarin alles doen wat ik wil.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Markus88

    • 22 mei 2021 10:24
    Interessante artikel. Bedankt voor een kijkje in jou leven, Michel! 😁

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    MissMeNL

    • 22 mei 2021 10:48
    Ik heb hele erge ocs(meeste kennen het als ocd) gehad. Heb het gelukkig kunnen afbouwen. Kan me dus in heel veel dingen vinden wat je schrijft.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Sabor

    • 22 mei 2021 11:53
    Ik probeer ook altijd zo door games te werken.
    Kleine games probeer ik vaak 100% te halen zoals Ori (al is die niet heel klein) maar grotere games beslis ik vaak van tevoren dat ik allerlei collectibles enzo niet ga zoeken.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Michael-Raymond-Clayton

    • 22 mei 2021 17:02
    Ik heb in het dagelijkse leven gelukkig weinig last van OCD (al streef ik wel altijd naar een lege inbox aan het eind van een werkdag en werk ik te vaak over om dat voor elkaar te krijgen) maar in games wil ik wel heel graag alles 100% doen. En dus laat ik sommige games liggen vanwege onmogelijke trophies (of multiplayer trophies) want die kan ik dan niet platinumen… Enige waar ik écht last van heb is dat ik wanneer ik 's avonds game, ik pas van mezelf mag stoppen nadat ik een bepaald level, missie, verhaallijn af heb en dat gaat soms wel ten koste van mijn nachtrust…

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Vaiio

    • 22 mei 2021 19:51
    Met weinig gametijd door werk en gezin, moet ik wel keuzes maken, dus de completionist uithangen doe ik nauwelijks - tenzij het vrij natuurlijk gaat en nog steeds leuk is, zoals bij Ghost of Tsushima of The Witcher 3.

    Ik merk sowieso dat ik kieskeuriger ben geworden en minder tolerantie voor bijvoorbeeld grinden heb gekregen. Vroeger ("ja, opa") speelde ik vanalles, ook veel langer en vaker, dus kon ik meer tijd aan (voor mij) minder boeiende games of game mechanics spenderen, zonder dat ik daardoor het gevoel had waardevolle tijd weg te gooien.

    Maar het gevoel van "wat zou er bij dat vraagteken te doen zijn…" bekruipt me nog steeds :)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Sabor

    • 23 mei 2021 01:19
    @Vaiio
    Die tijd is ook wel een probleem ja. Af en toe in het weekend en s avonds tijd. Maar de wat minder kindvriendelijke spellen moeten sowieso tot s avonds wachten.

    Verschil met vroeger is ook wel dat er toen ook minder keuze was. Sparen voor een nieuw spel, meeste moest je full price kopen.
    Af en toe spel huren bij de videotheek. En geen Steam sales natuurlijk.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Doctor X

    • 23 mei 2021 19:06
    He Tweelingbroer! Wij moeten wel bij geboorte gescheiden zijn. Zo herkenbaar voor mij. Vooral dat gedeelte over de beste ammo bewaren en dan aan het eind van de game het allemaal ongebruikt hebben, en ik moet toegeven dat ik ook in Skyrim een scumsaver ben, en niet alleen in die game. In Total War series save ik ook altijd van te voren als ik iets ga doen waar de uitkomst niet 100% van vast staat. De gehele map verkennen tot in de dode hoeken toe zal je vast ook wel net als ik doen.

    Maar bij mij levert het geen stress op, ik wordt juist enorm zen van alles uitpluizen en bedenken hoe ik dingen het meest efficiënt kan doen. Hoarden van meuk, in hoeveelheden die ik nooit op ga maken maar waar ik wel met heel veel voldoening naar kan kijken als ik door mijn stash / voorraad kisten loop. En dat is juist met mooie van gamen, iedereen haalt er op een andere manier zijn plezier eruit.

    Behalve eerdergenoemde haal ik er mijn bevrediging uit om gechallenged te worden en die uitdaging te overwinnen. Maar ik ken iemand die bijvoorbeeld alles op Very Easy speelt, elke uitdaging vermijd en zijn plezier haalt uit het simpelweg doorlopen van een game. Games zijn ter ontspanning, ik denk dat het verder niet relevant is op wat voor manier je die ontspanning krijgt.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    Harriebaldi

    • 25 mei 2021 12:57
    Leuk artikel! Ik denk dat het completionist spelen niet alleen iets is waarvoor je bij jezelf moet kijken, maar ook bij de spellen zelf. Veel spellen worden tegenwoordig ontworpen om jou zolang mogelijk bij de les te houden. Het FOMO gevoel dat je hebt bij een vraagtekentje op de kaart is precies over nagedacht!

    Gelukkig zijn veel van die vraagtekens ook wel de moeite waard, maar je kan als speler na een tijdje goed selecteren wat je wel en wat niet de moeite vindt. Zo kies ik bij AC Valhalla ervoor om wel alle blauwe puntjes (mysteries) te doen maar niet alle gele en witte puntjes (loot etc).

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.
  • avatar

    frax1988

    • 29 mei 2021 13:38
    Zo herkenbaar, zowel in games als in het echte leven. Ik ben met saven zelfs zo erg dat ik soms nog een keer extra save om er zeker van te weten dat het wel gelukt is! Wat ik verder soms wel doe is juist stekere wapens niet gebruiken, maar dan puur omdat ik bang ben dat de game dan te makkelijk wordt of het net wat andere stats heeft dan ik zou willen (maar ondertussen damage wise wel veel beter is). Ben nu The Witcher 3 voor het eerst aan het spelen na een paar keer te zijn afgehaakt, omdat ik schrok van de mogelijkheden en daar heb ik inmiddels ook al 40 uur inzitten en nog maar een paar main questen gedaan.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord met onze voorwaarden voor reacties.