Achtergrond
From Other Suns

VR Vrijdag: Wat witte heteromannen kunnen leren van vr

“Blijf van mijn kruis af!”

Geschreven door Harry Hol op
In deze tweewekelijkse rubriek gaan we dieper in op virtual reality, de beste games, de controverses en vooral waarom het je zou moeten interesseren. In deze aflevering: in de schoenen van een ander.

“Damn, lekker kontje…” zegt de ruimtesoldaat tegen mij als hij de brug van mijn schip betreedt. Een ongemakkelijke opmerking in elke sociale situatie, maar nog vreemder op het moment dat ik verwikkeld ben in een gevecht met een vijandelijk piratenschip, en de boordcomputer meldt dat vijanden elk moment via teleport kunnen enteren.

“Pardon?” zeg ik.

“Oh! Je bent een gozer! Waarom zie je eruit als een meid?”

From Other Suns is een heel toffe FTL-kloon in vr, die een redelijk onopvallende feature heeft. Er is namelijk geen character-designer. Je krijgt willekeurig een avatar toegewezen en die avatar kan mannelijk of vrouwelijk zijn. Hiermee moet je het doen tot je onvermijdelijke virtuele dood, waarna je in een ander willekeurig lichaam belandt.

From Other Suns

Het feit dat je helemaal geen inspraak hebt in je virtuele gender of huidskleur is een interessant bijverschijnsel van een typische roguelike mechanic. En eentje waardoor je soms hele nieuwe dingen leert over de toestand van de mens, en van het gedrag van de man in het bijzonder. Zoals dat het bijzonder ongemakkelijk is als je in gesprek bent met iemand over een kwestie van virtueel leven en dood, dat diegene opeens om je heen gaat lopen om (onder het uitstoten van bewonderende klanken) je lichamelijke attributen beter te bekijken.

Vrouwenstem

Natuurlijk wist ik dat vrouwen anders behandeld worden dan mannen. Vooral online is het verschil soms schokkend. Een voorbeeld: Echo Arena (de briljante zero-G competitieve game van Ready At Dawn) heeft een sociale lobby, waar alle spelers binnenkomen voordat ze de matchmaking in gaan. In die sociale lobby kun je vrij rondzweven, spelen met de her en der verspreide interactieve speeltjes, en vooral rondhangen met je mede-robots. Op een zeker druk moment verschijnt een nieuwe robot in een van de alcoves. Ze zegt iets tegen iemand bij haar in de kamer, maar omdat de microfoon van de Oculus Rift bij dit spel standaard aan staat, hoort iedereen in de lobby dat het om een vrouw gaat. Alsof iemand de etensbel rinkelt schieten vijf of zes andere avatars op de vrouw af. De meute omsingelt haar, maakte grapjes en biedt keer op keer aan om haar uit te leggen hoe het spel werkt. Het feit dat ze level 50 is (wat betekent dat ze zeer waarschijnlijk deze boys zelf les zou moeten geven) maakt daarbij niet uit.

De speelster is het blijkbaar gewend, ze maakt zich rustig los uit de groep (die wel probeert steeds bij haar in de buurt te blijven) en activeert de matchmaking zodat ze snel het echte spel in kan. Ik bedenk dat al die extra aandacht me persoonlijk behoorlijk vermoeiend lijkt, als je gewoon net zoals ieder ander zin hebt om een spelletje te spelen.

Echo Arena

Een paar dagen later krijg ik bevestiging dat dit blijkbaar ‘normaal’ is. Nadat ik zelf ingelogd ben in Echo Arena, komt mijn vriendin mijn werkkamer binnen om te zeggen dat ze naar haar werk gaat. Ze zegt dit luid, omdat ik een VR bril op heb, en dat betekent dat de aanwezigen in de Echo Arena Lobby een vrouwenstem horen komen uit ‘mijn’ hoofd. Voor ik er erg in heb, ben ook ik omsingeld door druk door elkaar pratende jongens die als een adder gebeten bij me weg vliegen als ze mijn eigen stem horen.

Gay wedding

Hoe irritant zo’n tros opgewonden jongetjes zonder gevoel van grenzen ook is; het kan erger, zoals ik in Altspace VR zie. Altspace is een chatroom, waar mensen uit de hele wereld in gemeenschappelijke en besloten kamers met elkaar kunnen kletsen en simpele spellen kunnen spelen. Een belangrijk doel van Altspace is het organiseren van sociale evenementen. Zo was er tijdens de E3 een ruimte waar mensen samen de diverse livestreams konden kijken op een virtueel filmscherm. Maar ook hebben comedians in Altspace opgetreden, en kun je zelf evenementen organiseren en op het prikbord hangen.

Ik kom in een van de gemeenschappelijke ruimtes binnen en er komt een avatar op mij af: “Ik wil iedereen hier uitnodigen voor ons evenement morgenavond. Ik ga dan namelijk trouwen en dat is dan de eerste gay wedding in vr! Kom gezellig langs!”

Ik feliciteer hem en wil hem vragen hoe ze op het idee kwamen om in vr te trouwen. Voor ik antwoord krijg, staat er plots een andere avatar naast me.

“Homo? Ben jij homo? Ik wil niks te maken hebben met homo’s!” zegt hij. Hij klinkt woedend. Dreigend. En dan roept hij: “Er zit hier een stelletje homo’s! Rot op!”

Met het rapporteren van de boze eikel is het even later weer stil. De avatar die mij uitnodigde voor zijn bruiloft zegt: “Dit is dus waarom we in vr trouwen. Om te laten zien dat het normaal is, en om mensen hoop te geven die in landen wonen waar same-sex marriage verboden is.” De boze confrontatie blijft nog dagenlang bij me hangen. Het komt harder binnen dan de gebruikelijke stomme opmerkingen op fora of Twitter, vanwege de virtuele nabijheid van die ander. De woede. De stem die overloopt van afschuw en haat.

Het lijkt wel alsof bepaalde mensen al hun sociale filters en regels overboord zetten op het moment dat ze vr betreden. Alsof ze in deze ‘wereld zonder gevolgen’ opeens kunnen doen wat hun impulsen ingeven: te dichtbij komen, in iemands kruis grijpen, niet weggaan als ze daarom gevraagd worden, of het hardop aanvallen van iemand enkel vanwege zijn of haar geaardheid. Een beetje alsof je al het negatieve van sociale media combineert met een virtueel lichaam en een stem.

Empathiemachine

Er is al veel geschreven en beweerd over virtual reality als ‘empathie-machine’. Het zou zo geweldig zijn om in vr dingen te zien en mee te maken die opeens veel dichterbij komen en daarom emotioneel dieper kunnen raken. Zo zou een vr-film over vluchtelingen veel meer emotioneel effect hebben op de kijker dan een documentaire op tv. Omdat je ‘erin zit’, en de slachtoffers van oorlog in de ogen kunt kijken alsof ze voor je staan.

En daar valt wat voor te zeggen. Het is moeilijker om iemand te ‘ontmenselijken’ als je in zijn of haar gezicht kijkt. Als je naast een kind in een provisorisch schooltje in een vluchtelingenkamp zit in plaats van dat je haar op een scherm ziet, is het opeens heel moeilijk om daar een abstractie van te maken. Dit zou mijn neefje of nichtje kunnen zijn. Dan is het opeens geen flits op het achtuurjournaal meer, maar gaat het om een echte mens waar je iets voor voelt.

Toch is een dergelijke vr-film niet fundamenteel anders dan de nieuwsflits of traditionele documentaire. Dit blijven ervaringen waarbij je van buiten naar binnen kijkt. De ander is nog steeds de ander, en hoe je daarop reageert is afhankelijk van hoe empathisch je sowieso in elkaar zit.

Empathie betekent: voelen wat een ander voelt. Meevoelen. Als je echter geen idee hebt wat een ander voelt of meemaakt is het voor sommigen heel moeilijk om dat ook echt te ervaren. Als je je hele leven niets anders mee hebt gemaakt dan het zijn van een witte heteroman, is het voor sommigen buitengewoon moeilijk om te beseffen dat er ook een andere ervaringswereld bestaat.

Daar zou vr nog wel eens een heel goed hulpmiddel kunnen worden. Want hoewel je (nog) niet kunt weten hoe het voelt om een ander te zijn, is het dankzij vr wel mogelijk om te voelen hoe mensen op je reageren als ze denken dat je een ander bent. Om te merken hoe het is als iemand tijdens een gesprek steeds even naar je boezem kijkt. Of om voor ‘fag’ te worden uitgescholden enkel omdat je avatar een roze trui draagt.

Wat me terug brengt bij From Other Suns. Daar heb je (net als in het echte leven) geen keuze uit ‘wit’, ‘zwart’, ‘man’ of ‘vrouw’. Je moet het doen met het virtuele lichaam dat je krijgt, en dat betekent dat je soms ook anders behandeld wordt op basis van een eigenschap waar je helemaal geen inspraak in had. En dat is stiekem een briljante bijwerking.

Ik weet dat het onmogelijk is om alle botte horken in de wereld eens in de schoenen van een ander te laten lopen. Maar het is te hopen dat meer spellen net zoals From Other Suns op subtiele wijze laten zien hoe mensen elkaar benaderen op basis van irrelevante kenmerken in plaats van op basis van wie ze werkelijk zijn. Zodat er straks misschien inderdaad net een beetje meer empathie in de wereld is.

Dit artikel delen:

Lees meer

Releasedatum Switch-versie Dragon Quest Builders aangekondigd Nieuwe map met museumthema komt naar Splatoon 2
129

Reacties op: VR Vrijdag: Wat witte heteromannen kunnen leren van vr

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • armilo-theus

    • 12 januari 2018 19:11
    Ik vind dat de rest van de gamer.nl redactie Harry wel even mogen aanspreken want wat ik nu zit te lezen is wel om van te kotsen.
    Verander gewoon je titel naar wat IEDEREEN kan leren van vr. Je titel sluit niet aan je artikel.

    Btw merk ik ook steeds vaker dat de jeugd ook autisme gebruikt om iemand uit te schelden of belachelijk te maken, wat vooral ook online nu vaker gebeurd.
    Gelukkig heb ik zelfspot dus ik zelf stoor er niet aan maar ik kan geloven dat anderen autisten daar wel aan zullen storen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • DunkieXL

    • 12 januari 2018 19:23
    Ik word zo moe van de "Witte mannen zijn seksistisch en racistisch hype".
    Ik vind de titel van dit artikel overigens racisme.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Jcp85

    • 12 januari 2018 19:59
    @DunkieXL Hoe kan de titel racistisch zijn als de schrijver zelf een witte heteroman is?

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • DunkieXL

    • 12 januari 2018 20:00
    Maakt geen (H)ol uit wie het schrijft..

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Jcp85

    • 12 januari 2018 20:18
    @DunkieXL racisme is als iemand vindt dat zijn eigen ras verheven is boven een ander ras. Dus de schrijver vindt volgens jou het blanke ras verheven boven het blanke ras, of hoe werkt dat? Lijkt mij tamelijk onmogelijk.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Skjip

    • 12 januari 2018 20:19
    @Jcp85 Omdat hij op basis van zijn ervaring zijn 'soortgenoten' wegzet als homofobe idioten zonder inlevingsvermogen. Dat het Harry of iemand die hij ontmoet het daar aan ontbreekt is zijn probleem, maar om dan meteen maar even te generaliseren…. tsja

    Mocht Gamer.nl van mening zijn dat deze titel wel acceptabel is dan ben ik er ook snel klaar mee en dan zie je mij hier verder ook niet terug, hoe je het ook probeert recht te praten, die titel is discriminerend/racistisch. En als je tegen racisme bent. (Als website/bedrijf) vind ik dat je niet met zulke titels kunt komenaanzetten, of opmerkingen als racisme tegen blanken bestaat niet. Vooral die laatste, dat de impact hiervan op grote schaal te verwaarlozen valt t.o.v. bijv racisme tegenover mensen met een donkere huidskleur betekent niet dat het dan ineens wel acceptabel is of dat de enkele individu die slachtoffer wordt van racisme tegen blanken een aansteller is. Of je bent tegen racisme, of je bent voor racisme. Maar per ras selecteren of een belediging racistisch is of niet is pas racistisch.

    Het zou niet moeten uitmaken welke huidskleur een ras heeft voordat het racistisch is. Een opmerking waarbij een geheel ras negatief wordt neergezet op basis van een of enkele losstaande ervaringen is racistisch punt.

    Harry mag/kan deze uitspraak gewoon niet maken voor alle heteroseksuele blanke mannen op basis van zijn ervaring(en).

    Hij mag deze uitspraak prima voor zichzelf maken, zoals je eerder al aangaf in je reactie op mij, maar niet voor de gehele blanke heteroseksuele populatie.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Jcp85

    • 12 januari 2018 20:24
    @Skjip dat de titel generaliserend is ben ik met je eens. Zelf wil ik daar ook wel aan toevoegen dat de titel enige nuance mist. Maar volgens mij is racisme in dit geval per definitie uitgesloten, omdat je je eigen ras niet verheven kunt vinden boven je eigen ras. Overigens heb ik sterk het idee dat de titel niet is verzonnen door de schrijver zelf.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Skjip

    • 12 januari 2018 20:51
    @Jcp85 Volgens het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie betekent raciale discriminatie "elke vorm van onderscheid, uitsluiting, beperking of voorkeur op grond van ras, huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming die ten doel heeft de erkenning, het genot of de uitoefening, op voet van gelijkheid, van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden op politiek, economisch, sociaal of cultureel gebied, of op andere terreinen van het openbare leven, teniet te doen of aan te tasten, dan wel de tenietdoening of aantasting daarvan ten gevolge heeft."

    Maar er is heel veel discussie over wat de definitie van racisme exact is. Het is dus niet zo dat het enkel om rassen superioriteit / inferioriteit gaat.

    Maar ik snap je punt en ik twijfel er ook niet aan dat de intentie van Harry goed is, alleen het komt er totaal verkeerd uit, en dan moet je gewoon je fout erkennen en herstellen.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Jcp85

    • 12 januari 2018 21:07
    @Skjip Ik moet eerlijk zeggen dat ik de definitie die jij geeft niet 100% snap. Maar het lijkt er op dat de definitie idd wat breder lijkt te zijn dan degene die ik gaf.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Skjip

    • 12 januari 2018 21:16
    @Jcp85 Ja het leest wat lastig i.v.m. die hele opsomming. Maar het is idd vrij breed. Over hoe breed exact is vaak discussie.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • DunkieXL

    • 12 januari 2018 21:24
    @Jcp85 Racisme is naar mijn mening gewoon als mensen in kwaad daglicht worden gesteld door hun ras. Wat jou opvattening daarover is weet ik niet. Maar voor mij is deze titel dus racisme.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Chino21

    • 13 januari 2018 23:33
    @Skjip: Ik sluit me hier volledig bij aan. Echt een verschrikkelijke titel. Ik vind het sowieso in- en intriest dat gamesites tegenwoordig allemaal de politiek correcte kant opgaan en de lezers niet meer enkel objectief game nieuws voor kunnen schotelen, maar ook zogenaamd intellectuele artikelen toe moeten voegen waarin ze hun politieke kleur naar voren willen laten komen. Gamekings is ook zo'n voorbeeld waar het wemelt van de SJW. Het probleem bij dergelijke sites is ook nog eens dat de volledige redactie achter deze personen staat (en mochten er binnen zo'n redactie mensen zijn die er anders over denken dan houden die hoogstwaarschijnlijk heel wijselijk hun mond) en er dus nooit een fatsoenlijk tegengeluid te horen is.

    Maar goed, als je hier de reacties onder het artikel bekijkt en zoveel fatsoenlijke reacties leest met sterke argumenten waarom deze titel wanstaltig is en veranderd zou moeten worden en dan als redactie nog niet besluit om het te veranderen (waarschijnlijk met als voornaamste reden commerciële doeleinden) dan ben je wat mij betreft heel erg slecht bezig. Dan houd je je dus als redactie en als redacteur niet eens aan je eigen voorwaarden. Een erg slechte zaak.

    Mijn conclusie: ik kom niet naar een gamesite voor dergelijke propaganda van het politiek correcte denken waar de vrijwel volledige media al aan lijdt. Overigens ook zonde; de empathie die zo belangrijk is voor relaties tussen mensen en waar VR wellicht een steentje aan bij zou kunnen dragen sneeuwt nu volledig onder omdat de discussie voornamelijk over je belachelijke titel gaat.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Tom12345

    • 14 januari 2018 01:02
    @Chino21 Goed omschreven, sluit mij hier volledig bij aan.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Gekke Dirkie

    • 12 januari 2018 20:47
    Leuk artikel, maar je titel is racistisch door onderscheid te maken op basis van huidskleur.

    "@unipro81 Waarom wil het kwartje maar niet vallen: *Ik* ben een witte hetero man en *ik* heb veel geleerd van empathie dankzij vr." Niet alle blanke heteromannen zijn hetzelfde. Je kunt mensen niet over één kam scheren op basis van huidskleur. Een logische, niet racistische titel zou zijn:
    'VR Vrijdag: Wat ik en wij allemaal kunnen leren van vr.'

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • revanius

    • 13 januari 2018 01:14
    Witte mannen zijn vrij netjes jn vergelijking met bijvoorbeeld de moslim / Aziatische wereld. Kunnen ze nog wat van leren.

    Dat stukje mannen die onbewust naar borsten kijken, ja dat is biologisch. Kunnen we ook niets aan doen, daarom moet je jezelf dwingen om weg te kijken want het is zo natuurlijk.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • unipro81

    • 15 januari 2018 13:31
    @revanius

    Ook dit is racistisch ;)

    Objectief gezien ook niet persé correct…ga maar eens kijken waar de grootste kinderporno netwerken, etc. zich bevinden. Zowel qua aanbieders als gebruik. Daar waar er onderscheid is komt dit vaak door opvoeding en niet door het kenmerk ras ;) (met andere woorden, als een christelijk kind een Iranees baby'tje adopteert, dan is de kans dat dat baby'tje een Moslim wordt zeer klein, ondanks zijn ras en het feit dat de meeste Iranezen wel Moslim zijn).

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • revanius

    • 15 januari 2018 15:23
    @unipro81 denk dat er behoorlijk wat kinderporno is in de Aziatische wereld anders.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • oropher

    • 16 januari 2018 23:27
    @unipro81
    De enige reden dat die netwerken zich in het westen bevinden, is omdat de infrastructuur van het internet hier veel vrijer is….
    Kijk eerst maar eens naar WAAR de inhoud wordt GEFABRICEERD, en dan praten we verder.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • max1989

    • 13 januari 2018 09:41
    Ik zal eerlijk zijn en zeggen dat ik het artikel niet heb gelezen! Ik hoefde namelijk niet verder te lezen dan de titel om te weten dat dit racisme is.

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.
  • Minoesh

    • 13 januari 2018 11:51
    Ik ga me hier als gamende vrouw maar even in mengen xD
    Ik vind het artikel inhoudelijk goed en hoop dat het mensen inderdaad wat bewuster maakt van hun (onbewuste) gedrag t.o.v. vrouwen, mensen met een andere seksuele geaardheid en mensen die in een ander opzicht anders zijn.

    Verder ben ik het ermee eens dat de toevoeging 'witte' in de titel hier geen meerwaarde heeft, omdat het artikel niet inhoudelijk ingaat op ras of huidskleur, maar op geslacht en seksuele geaardheid. Het voelt er nu nogal random bij staan. Het stoort me niet, maar begrijpen doe ik het in deze context ook niet, aangezien het artikel ingaat op seksisme/geaardheid en juist daar huidskleur niets mee te maken heeft. Het is bijvoorbeeld niet zo dat iemand met een donkere huidskleur niet seksistisch zal zijn, omdat hij weet wat het is om gediscrimineerd te worden. Uit onderzoek blijkt er geen verband tussen al deze zaken.
    Beter kun je dat woord uit de titel weglaten of in je artikel inhoudelijk een stuk toevoegen over online racisme.

    Uit 15 jaar online game ervaring kan ik met grote zekerheid zeggen dat seksistisch gedrag niks met huidskleur etc. te maken heeft. Het is niet zo dat mensen met een bepaalde afkomst of bepaald uiterlijk mij nou zo anders behandelen.
    Wat echt uitmaakt is man/ vrouw, zoals ook het artikel inhoudelijk op in ging, en verder lijkt leeftijd ook van invloed te zijn. Oudere mannen zijn gemiddeld genomen wat aardiger/normaler, hoe je het ook wilt noemen, in hun gedrag. (Wijsheid komt met de jaren?)


    PS. Het is me eigenlijk ook onduidelijk wie 'de witte man' is. Zijn dat ook Polen en Bulgaren? Is iemand uit Noord-Afrika nog wit genoeg of telt dat niet meer? Is een Aziaat wit of noemen we die dan geel? Het is zo een ontzettend onduidelijke omschrijving dat het sowieso nergens echt ooit iets toevoegd. (Ik meen dit oprecht, ik weet niet wie hier allemaal onder valt.)

    Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
    met onze voorwaarden voor reacties.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.