>Onderzoek dozen 
Ze zitten onder het stof.
>Maak dozen schoon
Waarmee wil je dat maken?
>Stof dozen af
Ik weet niet wat je bedoelt met ‘stof’
>blaas doos

Je blaast over de doos en het stof vliegt weg. Het is een zwarte doos met in grote letters ZORK I erop geschreven. De letters zijn getekend als metselwerk. De O van ZORK is een deur die op een kier staat. Er schijnt licht uit de deur.

>open doos

De doos gaat makkelijk open en bevat een vierkant voorwerp dat van karton lijkt. Bij nadere bestudering zie je dat er een schijf in het karton zit. Het is een floppy disk!

>stop floppy in gleuf
Je stopt de floppy in de disk drive.
>Type LOAD “*”,8,1
Je typt het commando in. De disk drive begint te zoemen.
>wacht
De disk drive zoemt nog steeds. Af en toe maakt het apparaat een krakend geluid.
>wacht Het zoemen gaat door. De motor in de disk drive is flink aan het werk.
>wacht Je wacht. De tijd verstrijkt. En net als je denkt dat er nooit een einde aan komt, verandert het beeldscherm. Het is nu zwart, met witte letters.
>speel zork Je speelt Zork.

De computer beschrijft je omgeving en vraagt je vervolgens wat je wilt doen. Een commando type je in redelijk complexe Engelse zinnen. Het programma is bijvoorbeeld in staat om logisch te reageren op zinnen als ‘pak alles behalve de steen’ of ‘druk op de rode knop’.

Dodelijke duisternis

In Zork verken je een grottenstelsel dat gevuld is met puzzels en schatten. Het is aan jou, de speler, om met pen en papier deze grotten in kaart te brengen, de puzzels op te lossen en de schatten mee te nemen naar de oppervlakte. En dit allemaal zonder te sterven, want het grottenstelsel zit uiteraard vol gevaren. De dodelijkste tegenstander is de duisternis; als je als speler geen werkende lantaarn bij je hebt, word je zonder pardon opgegeten door de nooit met mensenogen aanschouwde ‘Grue’.

Zork is een spel dat ontwikkeld is door het bedrijf Infocom, een Amerikanse studio die halverwege de jaren ’80 dezelfde sterrenstatus had als Bungie tegenwoordig. En dat is niet voor niets.

Want hoewel tekst-adventures in eerste instantie erg primitieve puzzels zijn met zeer beperkte omschrijvingen en een computer die je maar nauwelijks begrijpt, zijn de Infocom-games anders. Ze zijn geschreven door mensen die weten hoe ze een goed verhaal moeten vertellen. Beschrijvingen zijn met veel aandacht voor detail en humor opgesteld, zelfs voor de meest obscure voorwerpen in de games. Het is voor de ontwikkelaars duidelijk een uitdaging om de speler zo veel mogelijk het gevoel te geven dat deze spellen zich in een echte alternatieve wereld afspelen.

Verslonden

Zork I, II en III, zoals ze door Infocom op de markt zijn gebracht, zijn eigenlijk één spel dat door de makers in stukken is gehakt voor de verkoop. Het oorspronkelijke Zork was namelijk een enorm groot spel dat enkel draaide op de universiteitscomputer waar de oprichters buiten studietijd mee speelden. Voor spelers in de jaren ‘80 is dit niet belangrijk. Die verslonden de Zork-avonturen, en ook de games die er na verschenen. Infocom innoveerde en bracht ook avonturenspellen in andere settings, zoals de science fiction-game Planetfall en de horror-game The Lurking Horror. Die laatste speelt zich af op een universiteit waar vreemde rituelen plaatsvinden. Om de speler extra angst aan te jagen heeft het spel zelfs wat geluidseffecten ingebouwd.

Van graphics wil Infocom in eerste instantie niets weten. Want: de beste beelden worden toch geproduceerd door de menselijke fantasie? Helaas voor Infocom veranderde de smaak van de speler, die minder wilde lezen en meer mooie plaatjes wilde zien. Tekst-adventures stierven eind jaren ‘80 snel uit, en maakten plaats voor actiegames. De unieke sfeer van het ‘levende boek waar je zelf de hoofdrol in speelt’ verschoof richting het hobbycircuit, waar een kleine groep enthousiastelingen nog steeds tekst adventures speelt en maakt.

Vandaag de dag is Zork voor veel mensen te veel moeite. Lezen? Wie gaat er nou lezen? Maar zelfs nu nog ontdekken uitverkoren enkelingen het plezier en de relatieve rust van tekstgebaseerde spellen. Op iOS bijvoorbeeld, waar iedereen door middel van de app FROTZ klassieke en moderne adventures kan spelen.

En voor wie het geduld heeft, blijkt de ontdekking van het onderaardse koninkrijk van Zork nog steeds een van de meest intense en spannende ervaringen in het genre. Als geen ander bewijst Zork dat graphics inderdaad niet belangrijk zijn. Echt goede games geven je het gevoel iets bijzonders mee te maken. Om ergens heen te gaan waar je nog nooit bent geweest. Zork slaagde er in de jaren ‘80 in om spelers dat gevoel te geven. Zonder Morpheus of Oculus Rift.

>stop
Weet je zeker dat je wilt stoppen?
(J/N) >J
Je scoorde 150 van de 350 punten. Dit maakt je een ‘Beginnend Avonturier’. Wil je opnieuw spelen?
>