Er is het afgelopen jaar veel te doen geweest bij Microsoft. Niet alleen lanceerde het bedrijf Windows 8 en stonden de afgelopen maanden in het teken van de Xbox One: achter de schermen is tevens druk nagedacht over een nieuwe bedrijfsfilosofie. Onder vertrekkend CEO Steve Ballmer (ook al zo’n verandering) werd in juli een grote reorganisatie aangekondigd die Microsoft evenals Apple een op apparaten gericht bedrijf moet maken en begin deze maand kondigde Microsoft aan de hardwaretak van telefoniegigant Nokia over te nemen.

Sufrace Pro

Tablettop

Het boegbeeld van deze turbulente tijd bij de softewarereus uit Redmond is zonder twijfel de Surface-tablet lijn. De Surface is namelijk niet alleen de eerste gadget van Microsoft sinds de Zune, het is ook het apparaat dat de kracht van Windows 8 moet demonstreren. Tegelijkertijd demonstreert het apparaat de groeiende moeite die Microsoft heeft om op de consumentenmarkt te concurreren met Samsung en Apple. Op de Surface RT schreef Microsoft in het eerste kwartaal een bedrag van 900 miljoen dollar (ca. 676 miljoen euro) af vanwege de grote hoeveelheid onverkochte exemplaren. Toch waren wij inmiddels wel benieuwd naar de nieuwe tablet, de op Windows 8 draaiende Surface Pro (de goedkopere Surface RT maakt gebruik van Windows RT, een besturingssysteem waarop enkel software uit de Microsoft Store geïnstalleerd kan worden, wat het meteen een stuk minder interessant maakt voor ons). De combinatie tussen een traditionele laptop en een tablet (ook wel een tablettop) brengt namelijk een hoop nieuwe interactiemogelijkheden met zich mee, doordat aanraking met een gewone muis en toetsenbord gecombineerd kan worden.

Surface Pro

Dat de Surface zijn laptop-roots niet vergeet blijkt wel uit de vorm van het scherm. Het 10.6 inch scherm is net iets groter dan de meeste tablets en bovendien iets gerekter. Doordat Windows 8 niet gemaakt is om in portretmode gebruikt te worden hou je het scherm bovendien altijd in de breedte vast, wat gezien de afmetingen enige gewenning vergt. In de zijkant van de Surface zit een doorlopende richel die ruimte biedt voor de ventilatie van de Intel i5 processor, al kan deze slim geplaatste ventilatie niet voorkomen dat de Surface geregeld toch wat te heet aanvoelt.

De echte charme van de tablet toont zich echter pas als je het bijbehorende toetsenbord aansluit. Met een magnetisch kliksysteem plak je namelijk in no-time de slechts enkele millimeters dikke toetsenborden aan en kun je (na het uitklappen van de aan de achterkant verstopte standaard) gebruik maken van de Surface alsof het een laptop is. De toetsenborden vergen door hun dunne ontwerp – en in het geval van het dunste Touch Cover-toetsenbord een gebrek aan indrukbare toetsen – enige gewenning, maar typen verder prima. Wel is het jammer dat de standaard maar een enkele stand kent en het scherm dus altijd onder dezelfde hoek bekeken wordt. Bovendien maakt de standaard de Surface niet uitermate geschikt om met toetsenbord op schoot te nemen.

Surface Pro

Windows 8.1

Maar de unieke kracht van een tablettop laat zich pas echt zien in combinatie met Windows 8. Hoewel het nieuwste besturingssysteem van Microsoft een forse lading kritiek over zich heen heeft gekregen laat de Surface zien hoe fijn het platform wel niet kan zijn. Uiteraard zijn de tiles van het nieuwe full-screen startscherm (dat in onze ogen nog altijd beter is dan een kleiner scherm met dezelfde inhoud) met een korte aanraking te selecteren. Bovendien is Windows 8 anders dan zijn voorgangers veel meer gericht op toetsenbord dan muis, waarbij het typen van hetgeen je zoekt razendsnel gevonden wordt. Dat leidt uiteindelijk tot een workflow waarin je veel typt en met een snelle druk op of veeg over het scherm korte acties uitvoert die normaliter meer tijd zouden kosten met een muis. Het is een manier van werken die een fikse omslag vergt van de gebruiker (vandaar ook de controverse rondom het besturingssysteem) maar voor zij die doorzetten uiteindelijk een efficiëntere ervaring oplevert.

Dat betekent overigens niet dat er geen punten van kritiek blijven op Windows 8. De Windows 8-applicaties staan nog altijd te los van de gewone desktop, waardoor wisselen tussen programma’s soms voelt als een meervoudigepersoonlijkheidsstoornis. Ook is de desktop versie van Windows 8 duidelijk niet gericht op kleine schermen met hoge resoluties zoals de Surface, zodat de aanrakingsbesturing hier soms wat onnauwkeurig voelt. Gelukkig brengt de in oktober te verschijnen Windows 8.1-update (waarvan een testversie al op de Surface draaide) wel wat welkome verbeteringen. Het gaat daarbij om simpele dingen als het gebruiken van je bureaubladachtergrond in het startscherm waardoor dit meer als onderdeel van een geheel voelt, en meerdere groottes van tegels zodat het startscherm een hogere informatiedichtheid kan bereiken. Maar ook de fikse verbetering van het zoeken – dat voorheen opgesplitst werd per categorie maar nu over de gehele breedte zoekt – maakt het platform een stuk aangenamer.

Een nieuwe manier van gamen

De vraag die wij ons als gamers stellen is echter of de Surface ook een beetje werkt als gaming device. De ingebouwde Intel HD 4000 houdt dapper stand, al zijn er voor gamers absoluut betere deals voor hetzelfde geld. We testten onder andere Bioshock Infinite (met de settings op low) en Deus Ex: Human Revolution (medium) en hoewel de framerate bij grote drukte wat te wensen overlaat zijn beide games allerminst onspeelbaar. Als het moet kun je dus prima modernere spellen spelen, al zal de harde schijf van 128 GB de meeste gamers een doorn in het oog zijn.

Qua gaming is de Surface Pro dan ook vooral leuk als je gebruik kunt maken van de touchscreenmogelijkheden. Uiteraard zijn Windows 8-titels als Halo: Spartan Assault vermakelijk genoeg, maar dat zijn het soort titels die we al vaker (en beter) op iOS of Android hebben gezien. De Surface kan echter ook krachtigere games aan, waarvan sommigen verrassend speelbaar zijn met vingerbewegingen op het scherm. Wist je bijvoorbeeld dat Civilization V een speciale Windows 8-versie heeft, waarbij je alles met de wijsvinger kunt aansturen? We installeerden ook Torchlight 2 en onze muisklikken veranderden in no-time in tappen op de vijand. Maakt dat de games echt beter? Niet noodzakelijk, maar ze zijn daardoor wel een stuk speelbaarder dan met enkel de trackpad, wat bijvoorbeeld in de trein goed van pas kan komen.

Uiteindelijk is de Surface Pro vooral een leuk speeltje met veel potentie, maar niet genoeg om de hoge prijs te rechtvaardigen. Een volwaardige Windows 8.1 en aanpak van de lichte hardwareproblemen zoals hitte en de te kleine harde schijven zou het apparaat veel goed doen. Allicht dat de vers aangekondigde Surface 2 zich hier kan bewijzen. De potentie voor een nieuw type hardware is er in ieder geval en de Surface Pro slaagt er bij vlagen in die potentie te realiseren.