Update: Inmiddels is het meest aannemelijke scenario, nummertje 3, nog een stukje aannemelijker geworden. MCV zegt van retailers te hebben vernomen hoe de tweedehands handel voor Xbox One-games gaat werken. Zij maken melden van een briefing door Microsoft.

Winkels zouden enkel Xbox One-games kunnen verkopen als ze aangesloten zijn bij Microsoft en gebruikmaken van zijn activeringssysteem. Daarbij krijgen Microsoft en uitgevers van spellen een deel van de inruilprijs, volgens geruchten 10 procent. Is de transactie afgehandeld, wordt het spel bij zijn vorige eigenaar gedeactiveerd door de retailer. Dit zou ook gelijk verklaren waarom het verplicht lijkt om per 24 uur online te moeten met de Xbox One. Anders zou de oorspronkelijke eigenaar gewoon zijn verkochte product kunnen blijven spelen door de internetverbinding te verbreken. 

Oorspronkelijk artikel: De PR rondom de Xbox One en de tweedehands handel kan gerust een gigantische blunder genoemd worden. Ondanks de maandenlange geruchten leek Microsoft geen duidelijk antwoord te kunnen of willen geven rondom het doorverkopen van games. Dit is wat we in ieder geval weten:

Een Xbox One-game wordt aan het Xbox Live account van de eigenaar gekoppeld. Alleen de primaire Xbox One of een Xbox One waarop de eigenaar ingelogd is, zou daardoor in staat zijn om een game te spelen. Nieuwe gebruikers zouden met het geleende schijfje de game wel kunnen installeren, maar niet kunnen spelen. Daarvoor moet je een nieuwe activeringscode code aanschaffen, de prijs van het volledige spel. En daar zit hem de crux, want in dat geval is het doorverkopen van een schijfje feitelijk onmogelijk.

“Dat wat je in de winkel koopt is jouw eigendom en je bent vrij om daarmee te doen wat je wilt, dus ook de game doorverkopen”, vertelde advocaat Olivier Oosterbaan ons in maart. “De hoogste Europese rechter heeft dit recent bevestigd in een zaak tussen Oracle en UsedSoft, een bedrijf dat gedownloade versies van Oracle-software doorverkocht”, aldus Oosterbaan “Wel kan een leverancier, dus ook een bedrijf als Microsoft of EA, je vragen om een game te registreren als ze daarvoor meerwaarde bieden. Maar alleen het mogelijk maken van controle biedt die meerwaarde niet. Als jij je schijfje doorverkoopt, heeft de nieuwe eigenaar dus het recht om daar gebruik van te maken.”


Een exacte strategie rondom tweedehands games wil Microsoft vooralsnog niet uit de doeken doen. Op zijn blog schrijft Major Nelson: “Hoewel er veel scenario’s besproken zijn, hebben we alleen bevestigd dat de Xbox One ontworpen is om onze klanten in staat te stellen games te ruilen en door te verkopen in winkels. Daarbuiten hebben we geen specifieke scenario’s bevestigd.” Een hoopgevende, zij het weinig onthullende uitspraak. Maar hoe gaat Microsoft dit probleem aanpakken? Wij schetsen, om Major Nelson’s eigen woorden te gebruiken, enkele scenario’s.

Scenario 1: Geen mogelijkheden om door te verkopen

Laten we het doemscenario als eerste beschouwen. Hierin zijn de uitspraken van Major Nelson ongefundeerd en zijn er wel degelijk mogelijkheden waarop het volstrekt onmogelijk wordt gemaakt om een Xbox One-game door te verkopen. Strikt genomen mag dat niet, maar dat maakt Microsoft niet zo veel uit. Immers, de games die je op Steam koopt kun je ook niet doorverkopen, dus wat is nu eigenlijk het verschil. Oosterbaan zei daarover tegen ons: “En dat is dan het verschil tussen juridisch gelijk hebben en gelijk krijgen. Of jij als individuele speler je rechten weet af te dwingen, is een volgende vraag. Maar als het zover komt zou de Consumentenbond of de HCC aan zulke beperkingen op de tweedehandsmarkt wel een rechtszaak willen wagen.

In dit geval is de disk feitelijk waardeloos na het registreren van de game. Een fysieke kopie is dan enkel een snellere manier dan downloaden over een trage internetverbinding. En hoewel het doorverkooprecht in principe ook geldt voor digitaal verkregen software, is er momenteel geen juridische dwang om dit te ondersteunen. Sowieso is er een scenario te bedenken waarin Microsoft zich legaal volledig indekt: het Altijd Online model kan gebruikt worden om een deel van de berekeningen op een server te doen, waardoor Microsoft feitelijk een dienst levert in plaats van complete software. Een nieuwe kopie van een game kost dan gewoon een nieuw abonnement op die dienst.


Scenario 2: Online doorverkopen

Laten we er echter van uit gaan dat Microsoft zich in ieder geval aan de wet en zijn woord houdt, en tweedehands gaming in bepaalde gevallen mogelijk maakt. Een voor de hand liggende optie is dan het digitaal doorverkopen van games. Een gebruiker kan besluiten dat hij de game wil doorverkopen en via een online verkoopsysteem kan de licentie van de ene naar de andere account overgaan. Zo zou het ook mogelijk zijn om een deel van het bedrag te betalen aan de ontwikkelaar van de game, hoewel dat juridisch gezien niet nodig is. In dat geval is de fysieke kopie van de game overigens nog steeds waardeloos geworden, want bij het installeren hiervan is nog altijd een code nodig om te kunnen spelen.

Een online verkoopoptie heeft nog een aantal nadelen. Het geeft Microsoft immers erg veel macht, doordat het alle handel faciliteert. Zo zou het de prijzen kunnen vastleggen of het kiezen van een klant onmogelijk kunnen maken, waardoor het doorverkopen van een game aan je neefje voor een vriendenprijsje ernstig beperkt wordt. Bovendien worden winkelketens op deze manier buitengesloten. En daar zullen grote bedrijven als het Amerikaanse GameStop, dat een flink deel van zijn inkomsten uit tweedehands games haalt, weinig van gecharmeerd zijn. Aangezien de Xbox One en bijbehorende games nog steeds via deze winkels verkocht zullen worden, zou het verpesten van deze relatie voor Microsoft een erg riskante zet zijn. Gamestop zegt zich hierover overigens geen zorgen te maken, al is niet bekend of de keten zich op nog voor ons geheime informatie beroept.

Scenario 3: Games deactiveren

Het meest reële scenario is het volgende: consumenten kunnen een game niet alleen activeren, maar ook deactiveren. Daarmee kan het schijfje opnieuw gebruikt worden om door te verkopen. Daarnaast zal het vermoedelijk ook mogelijk zijn om de game via Xbox Live door te verkopen. Hoewel deactiveren een enigszins omslachtig proces is, zou het wel zorgen voor makkelijkere handel, omdat games ook zonder een disk doorverkocht kunnen worden.


Toch heeft deze oplossing een hoop haken en ogen. De voornaamste: hoe controleert een koper of een game ook daadwerkelijk gedeactiveerd is. Voor gamewinkels is dit nog wel te doen, zij het misschien iets meer werk dan bij gewone games. Maar voor iemand die een game op marktplaats koopt, ontstaat er een groot risico op miskoop. Als Microsoft voor deze optie kiest, is het belangrijk dat hier een zo waterdicht mogelijke oplossing voor bedacht wordt. En ook hier geldt weer een bijkomend nadeel. Als er voor iedere tweedehands Xbox One-game een extra code gegenereerd moet worden, houden Microsoft en uitgevers de tweedehandsmarkt deels in handen. Zij kunnen hier kosten of een marge voor doorrekenen aan retailers. Het gevolg is dat zij minder eigen winstmarge overhouden en dat kan de prijs opdrijven.

Scenario 4: Bezwijken onder de druk

Het is natuurlijk ook denkbaar dat Microsoft na alle negatieve reacties zijn plannen voor tweedehands handel heroverweegt.  Dit zou de onduidelijkheid na de Xbox One-aankondiging verklaren. Of het in dat geval helemaal tot het afschaffen van het activeringssysteem komt, valt echter te betwijfelen. Hoewel de berichtgeving tegenstrijdig was, kwam de noodzaak voor een code overal terug.

Tot slot is het de vraag of de Playstation 4 niet exact hetzelfde gaat doen. Hoewel Sony heeft beloofd dat tweedehands handel mogelijk blijft, spreekt het stopzetten van de Online Pass door EA boekdelen. De zorgen bij uitgevers rondom tweedehands handel zijn groot en dus zou het besluit van EA kunnen duiden op oplossingen geboden door consolemakers. Tweedehands handel en de volgende generatie gaan vooralsnog niet hand in hand.